ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ

ಕುರಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಕುರಿಗಳ ಉತ್ತಮ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಗಂಡು ಕುರಿ/ ಟಗರು ಹಾಗೂ ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದ ತಳಿ ಹಾಗೂ ಹಿಂಡುಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಕುರಿಗಳು ಅನುವಂಶೀಯ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ತಂದೆ ತಾಯಿಯ ವಂಶಾವಳಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕುರಿಗಳನ್ನು ಸಂತಾನೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು

• ಶರೀರದ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳ ರಚನೆ ಹಾಗೂ ಮೈಕಟ್ಟು ಮೂಲತಳಿಯ ಗುಣಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೋಲಬೇಕು
• ಅನುವಂಶೀಯವಾಗಿ ತಳಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಗುಣ ವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರಬೇಕು. ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
• ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉಣ್ಣೆ ಇಲ್ಲವೇ ಮಾಂಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗುಣ ಹೊಂದಿರಬೇಕು
• ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಪಚನವಾಗಿಸುವಿಕೆ, ಆಹಾರವನ್ನು ಮಾಂಸ ಇಲ್ಲವೇ ಉಣ್ಣೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿ ಕೊಡುವ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು

ಗಂಡು ಕುರಿ/ ಟಗರು

• ಟಗರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಂಶಾವಳಿ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಮರಿಗಳ ಅನುವಂಶೀಯ ಗುಣ ವಿಶೇಷಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು.
• ಗಂಡು ಕುರಿಗಳು/ ಟಗರುಗಳು ಸಹ ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಗಳಂತೆಯೇ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬೇಗನೆ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕು.
• ಗಂಡು ಕುರಿಯು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಶಾಲವಾದ ಎದೆ ದೃಢವಾದ ಮೈಕಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಸದೃಢವಾದ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
• ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ವೀರ್ಯ ಕೊಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರಬೇಕು.
• ಸಂವರ್ಧನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹಾಗೂ ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆರೆಯುವ ಗುಣ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
• ವಯಸ್ಸು ಸರಿಸುಮಾರು ಎರಡು ವಷ೯ವಿರಬೇಕು.

ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿ

• ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಹೊಳೆಯುವ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು.
• ಸಕಾಲಕ್ಕೆ ಗರ್ಭ ಕಟ್ಟುವುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ಸಾರಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮರಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು.
• ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿ ತನ್ನ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಹಾಲು ಕುಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಿತ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.

ಸಂತಾನೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ತೊಡಗಿಸುವ ಕುರಿಗಳ ದೈಹಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯು ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದು ಆರೋಗ್ಯ ಪೂರ್ಣವಾಗಿರಬೇಕು. ಒಂದು ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿ ಬೆಳೆದು ಮಿಲನಕ್ಕೆ ಪಕ್ವವಾದಾಗ ಮೊದಲನೇ ಬಾರಿಗೆ ಬೆದೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೆ ತಲುಪಲು ಕುರಿಗಳ ವಯಸ್ಸು, ತಳಿ, ಅನುವಂಶೀಯ ಗುಣ, ದೇಹದ ಗಾತ್ರ, ಆಹಾರ, ಪೋಷಣೆ, ಹಾಗೂ ಹುಟ್ಟಿದ ಋತುವಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವಿತ ಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಕುರಿಗಳು ಹಗಲಿನ ಅವಧಿಯು ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕುರಿಗಳನ್ನು “ವಿಂಟರ್ ಬ್ರೀಡರ್” ಅಥವಾ “ಶಾರ್ಟ್ ಡೇ ಬ್ರೀಡರ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ರಾತ್ರಿಗಳು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಿನಿಯಲ್ ಗ್ರಂಥಿಯಿಂದ ಮೆಲೆಟೋನಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಮೆಲಿಟೋನಿನ್ ನಂತರ ಹೈಪೋತಲಮಸ್ ನಿಂದ ಜಿಎನ್ಆರ್ಎಚ್ ಹಾರ್ಮೋನನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದರಿಂದ ಕುರಿಗಳು ಬೆದೆಗೆ ಬರಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಲಭ್ಯತೆ ಇರುವ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಗಳು ಬೇಗನೆ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರಲು ಪೂರಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುರಿಗಳು 8 ರಿಂದ 12 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಡಾವಸ್ಥೆಗೆ ತಲುಪಿ ಬೆದೆ ಚಕ್ರ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆನಂತರ ಪ್ರತಿ 15 -19 ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಬೆದೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಬೆದೆ ಚಕ್ರ

ಕುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆದೆ ಚಕ್ರವು ಸುಮಾರು 15 ರಿಂದ 19 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಇದ್ದು ಸರಾಸರಿ 17 ದಿನಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬೆದೆಯ ಅವಧಿಯು ಸುಮಾರು 24 ರಿಂದ 36 ಗಂಟೆಗಳು ಇದ್ದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟಗರಿನ ಸಂಪರ್ಕ ದೊರೆತಾಗ ಮಿಲನ ಹೊಂದಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಡಾಣುಗಳು ಬೆದೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೆದೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು

ಬೆದೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು

• ಟಗರುಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಮತ್ತು ಹತ್ತಲು ಸಹಕಾರ ನೀಡುವುದು.
• ಯೋನಿ ತುಟಿಯ ಊತ.
• ಯೋನಿಯ ಒಳಪದರವು ಕೆಂಪಾಗಿರುವುದು.
• ಯೋನಿಯಿಂದ ಲೋಳೆ ದ್ರವವು ಸುರಿಯುವುದು.
• ಬಾಲವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಲವಾಗಿ ಅಲುಗಾಡಿಸುವುದು.
• ಟಗರಿನೊಂದಿಗೆ ಮೈತಡವಿಕೊಂಡು ಉಜ್ಜುವುದು, ತಲೆಯಿಂದ ತಿವಿಯುವುದು.

ಗಂಡು ಕುರಿಗಳ ಪರಿಚಯ

ಗಂಡು ಕುರಿಗಳನ್ನು ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಗಳ ಜೊತೆ ಬಿಡುವುದರಿಂದ ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಗಳು ಬೇಗ ಬೆದೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು ರ‍್ಯಾಮ್ ಎಫೆಕ್ಟ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗಂಡು ಕುರಿಗಳ ಪರಿಚಯದ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಅಂಡಾಣುಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಕುರಿ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ್ ಆರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಯಾವುದೇ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ (ದೃಷ್ಟಿ, ದ್ವನಿ, ಮತ್ತು ವಾಸನೆ) ಬಾರದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಗಂಡು ಕುರಿಗಳ ಪರಿಚಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಗಂಡು ಕುರಿಗಳನ್ನು ಒಂದರಿಂದ ಎರಡು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಅಂತರದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕು.

ಫ್ಲಶಿಂಗ್

ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮೇಲೆ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವು ನೇರವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂತಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಋತುವಿನ ಆರಂಭದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಸಂಕರಣಕ್ಕೆ ತಯಾರಿಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ಕುರಿಗೆ ಹಸಿರುಮೇವಿನ ಜೊತೆಗೆ 200 ಗ್ರಾಂ ಹಿಂಡಿ ಅಥವಾ ದಾಣಿ ಮಿಶ್ರಣ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಡಾಣುಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ಮರಿಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತವೆ, ಈ ಪದ್ದತಿಗೆ “ಫ್ಲಶಿಂಗ್”ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಫ್ಲಶ್ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಕುರಿಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಋತುವಿನ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಫ್ಲಶ್ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.

ಕುರಿ ಸಂವರ್ಧನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳು

ಕುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಕಾಲ ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳು ಇಲ್ಲವೇ ಜುಲೈ ಇಂದ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುರಿಗಳಿಗೆ ಗರ್ಭ ಕಟ್ಟಿಸಿದರೆ ಅಗಸ್ಟ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳವರೆಗೂ ಹಾಗೂ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಿಂದ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳವರೆಗೂ ಮರಿ ಹಾಕುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕುರಿಗಳು ಅಗಸ್ಟ್ನಿಂದ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಮರಿ ಹಾಕುತ್ತವೆ. ವಷ೯ದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾರಿ ಮರಿ ಹಾಕುವುದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ ಆದರೆ ಎರಡು ವಷ೯ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಮರಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.

ಗಭ೯ ತಪಾಸಣೆ

ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಯು ಟಗರಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಲನ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ ಸುಮಾರು 30 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭ್ರೂಣವು ಗರ್ಭಾಶಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಬೇರೂರುವುದರಿಂದ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಕುರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 30 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೂ ಕುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸಬಹುದು. ಕುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಅವಧಿಯು ಸುಮಾರು 145 ರಿಂದ 150 ದಿನಗಳು ಐದು ತಿಂಗಳು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ಕುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ನಿರ್ವಹಣೆ ವಿಧಾನ (ಬೆದೆೆಗೆ ಬರದಿರುವುದು)
• ರೇಡಿಯಾಗ್ರಫಿ (ಕ್ಷ-ಕಿರಣ)
• ರೆಕ್ಟಲ್ ಅಬ್ಡೋಮಿನಲ್ ಪರೀಕ್ಷೆ
• ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆ
• ಅಲ್ಟ್ರಾಸೋನೋಗ್ರಪಿ

ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಕುರಿಗಳ ಪಾಲನೆ

• ಗರ್ಭದರಿಸಿದ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಇತರೆ ಹಿಂಡಿನ ಕುರಿಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಿಸಬೇಕು. ಮೇಯಿಸಲು ಅತಿಯಾದ ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸದಂತೆ ಎಚ್ಚರ ವಹಿಸಬೇಕು.
• ಬೀಜದ ಟಗರನ್ನು ಗರ್ಭದರಿಸಿದ ಕುರಿಯ ಹಿಂಡಿನೋಡನೆ ಬಿಡಬಾರದು. ಗರ್ಭದರಿಸಿದ ಕುರಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಸಿರುಮೆವು ಇಲ್ಲವೇ ಹಸಿರು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸೂತಲ ಆಹಾರವಾಗಿ ಅವು ತಿನ್ನುವಷ್ಟು ಕೊಡಬೇಕು.
• ಜೊತೆಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ 200 ರಿಂದ 250 ಗ್ರಾಂ ಸಮತೋಲನ ಆಹಾರವನ್ನು ತಪ್ಪದೇ ಕೊಡಬೇಕು. ಗರ್ಭಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕುರಿಗಳು ಸರಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಆರು ಕೆಜಿಯಷ್ಟು ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಬೇಕು. ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಕುರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪಕ್ಷ ಅವಳಿ ಮರಿಗಳಿದ್ದರೆ ಪೋಷ್‌ಕಾಂಶಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯು ಸಹ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಪೋಷ್‌ಕಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಮಿಯ ಎಂಬ ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕುರಿಮರಿಗಳ ಜನನ ತೂಕದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕುರಿಗಳು ಮರಿ ಹಾಕುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಮೃದುವಾದ ಹುಲ್ಲು ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಹೆರಿಗೆ ನೋವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರಿಯ ಚೀಲ ಹೊರಬಂದು ನಂತರ ಮರಿಗಳ ಜನನವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಈಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ ಏನಾದರೂ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಶು ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಸೂಕ್ತವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಕೊಡಿಸಿ ಮರಿ ಹಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು.
• ಕಷ್ಟ ಪ್ರಸವ ಸಂಭವಿಸಿದಲ್ಲಿ ನುರಿತ ಪಶುವೈದ್ಯರಿಂದ ಮರಿಯನ್ನು ತೆಗೆಸಬೇಕು. ಮರಿ ಹಾಕಿದ ತಕ್ಷಣ ತಾಯಿ ಕುರಿಗೆ ಕುಡಿಯಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ಗರ್ಭದ ಮಾಸು ಅಥವಾ ಕಸವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ. ಮರಿ ಹಾಕಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ತಾಯಿ ಕುರಿಗೆ ದಣಿ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಬಾರದು.

ಮರಿಗಳ ಪಾಲನೆ

• ಕುರಿಮರಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣ ಲೋಳೆಯ ಪದರವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಕುರಿಮರಿಯೂ ಉಸಿರಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೊಕ್ಕಳ ಬಳ್ಳಿಯ ಉಪಚಾರ ಮಾಡಬೇಕು.
• ಮರಿ ಹುಟ್ಟಿದ 30 ನಿಮಿಷ್ ಅಥವಾ ಒಂದು ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ಗಿಣ್ಣದ ಹಾಲನ್ನು ಕುಡಿಸಬೇಕು. ಒಂದು ಪಕ್ಷ ತಾಯಿಯಿಂದ ಹಾಲು ಬಾರದಿದ್ದರೆ ಮರಿ ಹಾಕಿದ ಬೇರೆ ಕುರಿಯಿಂದ ಗಿಣ್ಣು ಅಥವಾ ಹಾಲನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ಕುಡಿಸಿ ಮರಿಗಳ ಅಕಾಲ ಮರಣವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು.
• ತಾಯಿ ಕುರಿಯು ಮರಣಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮರಿಗಳನ್ನು ಇತರೆ ತಾಯಿ ಕುರಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಅದರಿಂದ ಪೋಷಿಸಬಹುದು.
• ಹುಟ್ಟಿದ ಎರಡನೇ ವಾರದ ನಂತರ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಜಂತುಹುಳದ (ಒಳಪರಾವಲಂಬಿಗಳು) ಔಷಧಿಯನ್ನು ಕುಡಿಸಬೇಕು. ಆನಂತರ ಆರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಜಂತುನಿರೋಧಕ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರೆ ಪರಾವಲಂಬಿ ಜಂತುಗಳಿಂದ ಆಗುವ ತೊಂದರೆಯೂ ತಪ್ಪಿ ಮರಿಗಳು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮರಿಗಳಿಗೆ ಮೂರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ತಾಯಿಯ ಹಾಲು ಮೂಲ ಆಧಾರ ಎರಡನೇ ತಿಂಗಳಿಂದ ಪೌಷ್ಟಿಕವಾದ ಹಸಿಹುಲ್ಲು ಇಲ್ಲವೇ ಚಿಗುರು ಮೇವನ್ನು ಸಹ ಕೊಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕು. ಮರಿಗಳಿಗೆ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ತುಂಬಿದ ನಂತರ ತಾಯಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಸಾಕಬೇಕು ಹಾಗೂ ನಿಯಮಿತ ಸಮತೋಲನ ಆಹಾರ ಕೊಡಬೇಕು.
• ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೊಬ್ಬಿಸಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಕುರಿಮರಿಗಳು ಆರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15 ರಿಂದ 20 ಕೆಜಿ ತೂಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಕಟಾವು ಮಾಡಿದರೆ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಮಾಂಸ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.