ಪ್ರಮುಖ ತಳಿಗಳು:

ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳಿಂದ ಬರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು.

1. ಉಣ್ಣೆ ತಳಿಗಳು
2. ಮಾಂಸದ ತಳಿಗಳು
3. ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆ ತಳಿಗಳು.

1) ಉಣ್ಣೆ ತಳಿಗಳು:

ಈ ತಳಿಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಉಣ್ಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ತಳಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಸ್ಪೆನ್ ಹಾಗೂ ರಷ್ಯಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ತಳಿಗಳು ರಾಮ್ ಬೋಲೇಟ್, ರೋಮಿನಿ ಮಾರ್ಷ್, ಮೆರಿನೊ, ನೀಲಗಿರಿ, ಭಾರತ್ ಮೆರಿನೊ ಇತ್ಯಾದಿ.

2) ಮಾಂಸದ ತಳಿಗಳು:

ಈ ತಳಿಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾಂಸ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇವು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ತಳಿಗಳು. ಈ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮುಖ್ಯ ತಳಿಗಳು: ಡಾರ್‌ಸೆಟ್ ಹಾರ್ನ, ಸೌತಡೌನ್, ಮಂಡ್ಯ (ಬಂಡೂರ), ನೆಲ್ಲೂರು ಇತ್ಯಾದಿ.

3) ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆ ತಳಿಗಳು:

ಈ ತಳಿಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಮಾಂಸ ಹಾಗೂ ಉಣ್ಣೆ ಎರಡೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯವಾದ ತಳಿಗಳು ಕಾರಿಡೇಲ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯೆಸಸ್ಟರ್. ಈ ಕುರಿ ತಳಿಗಳು ಆಯಾ ದೇಶದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿವೆ. ಭಾರತದ ಕುರಿಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ಉಣ್ಣೆ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ, ಉಣ್ಣೆಯ ಇಳುವರಿ ಹಾಗೂ ಮಾಂಸದ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಕೂಡ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸಹ ಉತ್ತಮ ಉಣ್ಣೆ ಕೊಡುವ ತಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಕರಣ, ಸಂವರ್ಧನೆ ಹಾಗೂ ಆಯ್ಕೆಯ ಪರಿಶ್ರಮದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ತಳಿಗಳು: ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಮೆರಿನೊ, ಅವಿವಸ್ತ, ಅವಿಕಾಲಿನ್ ಇತ್ಯಾದಿ.

ಮಾಂಸದ ತಳಿಯ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳು:

1. ತೀವ್ರಗತಿಯ ಬೆಳವಣೆಗೆ.
2. ಆಹಾರವನ್ನು ಪೋಲು ಮಾಡದೆ ಜೀರ್ಣ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೊಬ್ಬು ಬೆಳೆಯುವಿಕೆ.
3. ಸುಮಾರು 6 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 18 ರಿಂದ 20 ಕೆ.ಜಿ. ದೇಹದ ತೂಕ ಪಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.
4. ಪ್ರತಿ ಸಾರಿ ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮರಿ ಹಾಕುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ತನ್ನ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಸಮಪರ್ಕವಾಗಿ ಹಾಲು ಕುಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಗುಣಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
5. ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ, ಮೃದುವಾದ, ಸುವಾಸನೆಯುಳ್ಳ, ಮಾಂಸವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. ಮಾಂಸದ ಇಳುವರಿ ಶೇಕಡಾ 45 ರಿಂದ 50 ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಮಾಂಸವು ತಿನ್ನಲು ತುಂಬಾ ರುಚಿಕರವಾಗಿದೆ.

ಉಣ್ಣೆ ತಳಿಯ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳು:

1. ಮಾಂಸದ ತಳಿಗಳಂತೆ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ, ಆಹಾರ ಜೀರ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮರಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವ ಗುಣವಿದೆ.
2. ಕುರಿಗಳ ಮೈಮೇಲೆ ಒತ್ತಾಗಿ, ಹುಲುಸಾಗಿ, ನುಣಪಾಗಿ ಉಣ್ಣೆ ಬೆಳೆದಿರಬೇಕು. ಉಣ್ಣೆಯ ಎಳೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು ಉಬ್ಬು ತಗ್ಗುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ಎಳೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ದಪ್ಪವಾಗಿರಬಾರದು ಮತ್ತು ಕೂದಲಿನ ಅಂಶವಿರಬೇಕು.
3. ಉಣ್ಣೆಯು ಬಿಳುಪಾಗಿದ್ದು, ಹೊಳೆಯುತ್ತಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಬೇರೆ ಎಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿದಾಗ ಒಂದು ಗೂಡುವಂತಿರಬೇಕು.
4. ಉಣ್ಣೆ ಇಳುವರಿ ಅಧಿಕವಾಗಿರಬೇಕು.

ತಳಿ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು:

ಲಾಭದಾಯಕ ಕುರಿ ಸಾಕಣೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ತಳಿ ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಯ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆಯಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಹಾಗೂ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಇತರ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ತಳಿಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

1. ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಕುರಿ ಎಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಆಯಾ ತಳಿಯ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
2. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇವು ಸೇವಿಸಿ ಉತ್ತಮ ತೂಕಗಳಿಸುವ ಗುಣ ಹೊಂದಿಬೇಕು.
3. ಬೇಗ ಬೆಳೆವಣೆಗೆ ಹೊಂದಿ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮೂಲಕ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಗುಣ ಹೊಂದಿರಬೇಕು.
4. ಮರಿ ಹಾಕಿದ ನಂತರ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಸಿದ್ದವಾಗುವಂತಿರಬೇಕು.
5. ಅನುವಂಶೀಯ ರೋಗ-ರುಜಿನಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
6. ವಿವಿಧ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳಿ ಮರಿಗಳ ಹಾಕುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ, ಮರಿಗಳ ಪಾಲನೆಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಹಾಲುಣಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಗೆ ಗಮನಹರಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.
7. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಿಯ ತಳಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ವಿದೇಶಿ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ತಳಿಗಳ ಸಾಕಣೆಗಾಗಿ ರೈತರು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಹ ತಳಿಗಳ ಸ್ಥಳಿಯ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಆಹಾರ ಕ್ರಮ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದು ಸಾಕಾಣಿಕೆಗಾಗಿ ಮುಂದಾಗುವುದು ಒಳಿತು.
8. ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕ್ರಮದ (ಹೊರಗೆ ಮೇಯಲು ಬಿಡುವ/ಕೊಟ್ಟಿಗೆ ಪದ್ಧತಿ) ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಳಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ ಕ್ರಮ.
9. ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ (ಮಾಂಸ/ಉಣ್ಣೆ) ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಯಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಿರುವ ತಳಿಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆ ತಳಿಯಿಂದ ದೊರಕುವ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಿಯವಾಗಿ ಇರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಲಭ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡ ಖಚಿತ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಕುರಿ ತಳಿಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಕುರಿಗಳು ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ತಳಿಗಳಿಂದ ಉಣ್ಣೆ ದೊರೆತರೂ ಸಹ ಅದು ತುಂಬಾ ಕೆಳಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದ್ದು ಕಂಬಳಿ, ಜಮಖಾನ, ಮುಂತಾದವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕುರಿ ತಳಿಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ.

1) ಕೆಂಗುರಿ/ ಟೆಂಗುರಿ :

• ಇದೊಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾಂಸದ ತಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕಡುಗೆಂಪು ಅಥವಾ ತೆಂಗಿನ ಕೆಂಪು ದೇಹ ಬಣ್ಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ತಳಿಗೆ ಕೆಂಗುರಿ, ಟೆಂಗುರಿ, ತೆಂಗುರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿವೆ.
• ಈ ತಳಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿಮಚ್ಚೆ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಜೋತು ಬಿದ್ದಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಕಿವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕ ಬಾಲ ಇರುತ್ತವೆ.
• ಗಂಡು ಕುರಿಗೆ ಕೋಡುಗಳಿದ್ದು, ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಗೆ ಕೋಡುಗಳಿರುವುದು ವಿರಳ.

2) ಬನ್ನೂರು (ಮಂಡ್ಯ) :

• ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಬಂಡೂರು, ಬನ್ನೂರು, ಮಂಡ್ಯ ಕುರಿ ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಈ ತಳಿಯ ಕುರಿಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠ ದರ್ಜೆಯ ಮಾಂಸವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರಿಂದ ದೇಶದ ನಾನಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಈ ತಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
• ಎದೆಯ ಭಾಗವು ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಅಗಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಕಾಲುಗಳು ಗಿಡ್ಡವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೋಡುಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
• ಮೂಗು ಉಬ್ಬಿಕೊಂಡು ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ.
• ಈ ತಳಿಯ ಮಾಂಸ ಅತಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದುದು.
• ಮಾಂಸದ ಎಳೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕೊಬ್ಬು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಮಾಂಸವು ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಮಾಂಸವನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ರೀತಿ ಸುವಾಸನೆ ಹಾಗೂ ಮಾಧುರ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ.
• ತಿನ್ನಲು ತುಂಬ ರುಚಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಮಾಂಸದ ಇಳುವರಿಯು ಶೇಕಡಾ 40-45 ರಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ.
• ಆರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 14-16 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ದೇಹದ ತೂಕ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.
• 13 ರಿಂದ 17 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ.
• ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಕುರಿಗಳು 35-45 ಕೆ.ಜಿ. ದೇಹದ ತೂಕ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ.
• ಈ ಕುರಿಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉಣ್ಣೆ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಈ ಉಣ್ಣೆಯಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕಂಬಳಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.

3) ಡೆಕ್ಕನಿ :

• ಈ ತಳಿಯ ಮೈ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವೈವಿದ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ಕಾಲುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
• ಟಗರುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಂಬುಗಳು ಸುರುಳಿಯಾಗಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆದಿರುತ್ತವೆ.
• ಈ ಕುರಿಗಳಿಂದ ಮಧ್ಯಮ ದರ್ಜೆಯ ಉಣ್ಣೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಉಣ್ಣೆಯ ಇಳುವರಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 750 ರಿಂದ 1000 ಗ್ರಾಂ ಬರುತ್ತದೆ.
• ಗಂಡು ಕುರಿ ಹಾಗೂ ಮುದಿ ವಯಸ್ಸಿನ ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಗಳನ್ನು ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ವಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಈ ಕುರಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಉಣ್ಣೆಯಿಂದ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ಕಂಬಳಿ, ಮಪ್ಲರ್ ಜಮಖಾನ ಹಾಗೂ ಟೋಪಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
• ಮೇವು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಅಭಾವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿಗಳ ಹಿಂಡನ್ನು ಅನೂಕೂಲಕರ ವಾತಾವರಣವಿರುವಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ವಲಸೆಯಾಗಿ ಮೇಯಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.

4) ಹಾಸನ :

• ಈ ತಳಿಯು ಬನ್ನೂರು ತಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಮೈಬಣ್ಣ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಬನ್ನೂರು ಕುರಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ತಲೆ ಹಾಗೂ ಕೊರಳಿನ ಭಾಗ ಕಪ್ಪು ಇಲ್ಲವೇ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಉಣ್ಣೆಯು ತುಂಬಾ ಒರಟಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕಂಬಳಿಗಳನ್ನು ಸಹ ತಯಾರಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
• ಮಾಂಸವೂ ಸಹ ಬನ್ನೂರು ಕುರಿಯ ಮಾಂಸದಷ್ಟು ರುಚಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
• ಮಾಂಸದ ಇಳುವರಿ ಶೇಕಡಾ 45 ರಿಂದ 48 ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.

5) ಬಳ್ಳಾರಿ :

• ಗಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಮೈಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಡೆಕ್ಕನಿ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ.
• ಮೈಬಣ್ಣ ಕಪ್ಪು, ಬೂದು, ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿಯ ಮಚ್ಚೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.
• ಕಾಲುಗಳು ತುಂಬ ಎತ್ತರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮೈಲಿಗಟ್ಟಲೆ ಆಯಾಸವಾಗದಂತೆ ಆಹಾರಕ್ಕೋಸ್ಕರ ತಿರುಗಾಡಬಲ್ಲವು.
• ಟಗರುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಂಬುಗಳು ಸುರುಳಿಯಾಗಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.
• ಬೆಳೆದಿರುವ ಟಗರುಗಳು ಸರಾಸರಿ 35 ರಿಂದ 45 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ಹಾಗೂ ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಗಳು 30-35 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ತೂಗುತ್ತವೆ.
• ಈ ತಳಿಯು ದ್ವಿಉಪಯೋಗಿ ತಳಿಯಾಗಿದೆ (ಮಾಂಸ/ಉಣ್ಣೆ).
• ಗಂಡು ಮರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಾದ ಕುರಿಗಳನ್ನು ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಈ ಕುರಿಗಳಿಂದ ಬರುವ ಉಣ್ಣೆಯು ಕಡಿಮೆ ದರ್ಜೆಯದು. ಇದನ್ನು ಕಂಬಳಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇದು ಅಷ್ಟೇನು ಮೃದುವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.
• ಮಾಂಸದ ಇಳುವರಿ ಶೇಕಡಾ 40-45 ಇರುತ್ತದೆ.

6) ಯು.ಎ.ಎಸ್. ತಳಿ:

• ಈ ತಳಿಯನ್ನು ತ್ರಿಜಾತಿ ಸಂಕರಣದಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಈ ತಳಿಯಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನಿ (ಶೇ.50), ಬನ್ನೂರು (ಶೇ 25) ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ತಳಿಯಾದ ಸೌತಡೌನ್ (ಶೇ. 25) ವಂಶಾವಳಿಯ ಗುಣಗಳು ಅಡಕವಾಗಿವೆ.
• ಮಧ್ಯಮ ದೇಹ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಗಿಡ್ಡ ಕಾಲು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
• ಈ ಕುರಿಗಳು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
• ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಯ್ದು 6 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 16 ರಿಂದ 20 ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ತೂಗುತ್ತವೆ.
• ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿಗಳು ಸರಾಸರಿ 15 ರಿಂದ 20 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಮರಿ ಹಾಕುತ್ತವೆ.
• ಈ ತಳಿಯ ಮಾಂಸ ರುಚಿಕರವಾಗಿದ್ದು, ಮಾಂಸದ ಇಳುವರಿ ಶೇಕಡಾ 45 ರಿಂದ 48 ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.
• ನಯವಾದ ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ಉಣ್ಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
• ಉಣ್ಣೆಯ ಇಳುವರಿ 0.8 ರಿಂದ 1.0 ಕೆ.ಜಿ. ಬರುತ್ತದೆ.
• ಉಣ್ಣೆ ಎಳೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಡೆಕ್ಕನಿ ಕುರಿ ಉಣ್ಣೆಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ಉಡುಪು ತಯಾರಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

7) ಯಳಗ:

• ಬಿಳಿ ಕುರಿ, ಅಮೀನಗಡ ಕುರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ತಳಿ ಬಾಗಲಕೋಟೆ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
• ಯಳಗ ಕುರಿಗೆ ಇದುವೆರೆಗೆ ತಳಿ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ತಳಿಯಾಗಿದೆ.
• ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಳಗ ಕುರಿಗಳು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದವುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಮಚ್ಚೆ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶ, ಗುಡ್ಡ ಗಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೇಯಲು ಬಯಸುವ ಈ ತಳಿಯು ಉತ್ತಮ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕುರಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಮಾಂಸಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
• ಗಂಡು ಕುರಿಗಳಿಗೆ ಕೋಡುಗಳಿದ್ದು, ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಗಳಿಗೆ ಕೋಡುಗಳಿರುವುದು ತುಂಬಾ ವಿರಳ.

8) ಮೌಳಿ:

• ಈ ತಳಿಗೆ ಉಣ್ಣೆ ಕುರಿ, ಸಂಗೋಳಾ ಕುರಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
• ಉದ್ದವಾದ ಜೋತುಬಿದ್ದಿರುವ ಕಿವಿ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮೂಗಿನ ರೇಖೆ, ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದ ಮೂತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
• ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಗಳಿಗೆ ಕೋಡುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತೆಯೇ ಗಂಡು ಕುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಡುಗಳಿರುವುದು ತುಂಬಾ ವಿರಳ, ಈ ಕುರಿಗೆ ತಳಿ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆತಿರುವುದಿಲ್ಲ.
• ಮೌಳಿ ಕುರಿ ಸಾಧಾರಣ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಷದ ಜೂನ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಾಹೆಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಇತರೆ ತಳಿಗಳು

9) ನಾರಿ ಸುವರ್ಣ:

• ಮಾಂಸದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಅಭಿವೃದಿ ಪಡಿಸಿದ್ದು, ಈ ತಳಿಯಲ್ಲಿ60% ಡೆಕ್ಕನಿ, 30% ಮಾಡಗ್ಯಾಳ ಮತ್ತು 10% ಗೆರೋಲ್ ಎಂಬ ಮೂರು ತಳಿ ವಂಶಾವಳಿಯ ಗುಣಗಳು ಅಡಕವಾಗಿವೆ.
• ಈ ತಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವಳಿ ಮರಿಗಳ ಹಾಕುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕವಾಗಿವೆ.
• ಆ ಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲುಣಿಸುವದನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಾಗಿನ ತೂಕ 13 ರಿಂದ 15 ಕೆ.ಜಿಯಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ
• ಈ ತಳಿಯು ಕಂದು ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಮೈಬಣ್ಣದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕಟ್ಟಿ ಮೇಯಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಸೂಕ್ತ

10) ಡಾರ್ಪರ್ ತಳಿ:

• ಇದರ ಮೂಲ ದಕ್ಷಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, 1930ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಸೆಟ್ ಹಾರ್ನ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ತಲೆಯ ಪರ್ಷಿಯನ್ ತಳಿಯ ಮಿಶ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
• ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ತಳಿಯಾಗಿದ್ದು, 3 ರಿಂದ 4 ತಿಂಗಳ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿಯೇ 18-36 ರಷ್ಟು ತೂಕ ಪಡೆಯುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ.
• ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಈ ತಳಿಯು ಅಲ್ಲಿನ ವಾತಾರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಸಹಿಷ್ಣುತೆ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಯ್ತನಕ್ಕಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.
• ಈ ತಳಿಯ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಬೆಲೆ ಇದೆ.
• ಟಗರಿನ ಸರಾಸರಿ ತೂಕ 74 ಕೆ.ಜಿ ಹಾಗೂ ಹೆಣ್ಣು ಕುರಿಯ ದೇಹದ ಸರಾಸರಿ ತೂಕ 44 ಕೆ.ಜಿ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕುರಿ ತಳಿಗಳು (ಮೂಲ: NBAGR, ಕರ್ನಾಲ್)

ಭಾರತದಲ್ಲಿ 45 ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ(ನೋದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ) ಕುರಿ ತಳಿಗಳಿವೆ. ಕೃಷಿ-ಪರಿಸರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಭಾರತೀಯ ಕುರಿಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಭಾರತವನ್ನು ಕೃಷಿ-ಪರಿಸರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕುರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉತ್ತರ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ, ವಾಯುವ್ಯ ಶುಷ್ಕ ಮತ್ತು ಅರೆ ಶುಷ್ಕ, ದಕ್ಷಿಣ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಎಂದು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು.

ಕ್ರ.ಸಂ	ತಳಿ	ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರದೇಶ	ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು
1	ಬಾಲಂಗೀರ್	ಒಡಿಶಾದ ಬಾಲಂಗೀರ್, ಸಂಬಲ ಪುರ ಮತ್ತು ಸುಂದರಗಢ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಣ್ಣೆಯು ತುಂಬಾ ಒರಟಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಕೂದಲುಳ್ಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಯು ಉಣ್ಣೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.
2	ಬಳ್ಳಾರಿ	ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಳ್ಳಾರಿ, ದಾವಣಗೆರೆ, ಹಾವೇರಿ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 89% ಟಗರುಗಳು ಕೊಂಬುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಕೇವಲ ~ 9.5% ಕುರಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಕೊಂಬುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಕೊಂಬುಗಳು ಬುಡದಲ್ಲಿ ದಪ್ಪವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿದವು ಮತ್ತು ಮೊನಚಾದ ತುದಿಗಳು ಟಗರುಗಳಲ್ಲಿ ವಕ್ರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನಾರು ಒರಟಾದ / ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ.
3	ಭಕರ್ವಾಲ್	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುರಿಗಳನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ (ವಲಸೆ) ಯಾವುದೇ ಪೂರಕ ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ತೆರೆದ ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರ್ವತಾರೋಹಿ. ನಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.
4	ಬೋನ್‌ಪಲಾ	ಸಿಕ್ಕಿಂ	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಲಸೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಾರು ಒರಟು/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.
5	ಚಾಂಗತಾಂಗಿ	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಮದ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಫೈಬರ್ ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.
6	ಚೋಕ್ಲಾ	ರಾಜಸ್ಥಾನದ ನಾಗೌರ್, ಸಿಕರ್ ಮತ್ತು ಚುರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬರಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿರಳ ಮೇವಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಬದುಕುಳಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉಣ್ಣೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ನೀಡುವುದು. ಕುರಿಗಳನ್ನು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ತಗ್ಗು ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ತಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಡುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ.
7	ಚೋಟ್ಟ ನಾಗಪುರಿ	ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ನಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.
8	ಕೊಯಮತ್ತೂರು	ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕೊಯಮತ್ತೂರು ಮತ್ತು ಈರೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿಂಡುಗಳು ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. 50 ನೇ ದಿನದಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾಲು ಇಳುವರಿ 171.5 ಗ್ರಾಂ (ಸರಾಸರಿ) ಅಂದರೆ 140 - 208 ಗ್ರಾಂ ಇರುತ್ತದೆ.
9	ಡೆಕ್ಕನಿ	ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಳಿಯು ಅದರ ಮೂಲದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಡೆಕ್ಕನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ. ಕುರಿಗಳನ್ನು ರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
10	ಗಡ್ಡಿ	ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಗಡ್ಡಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರಿಂದ ಈ ತಳಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಇದರ ನಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.
11	ಗಂಜಾಂ	ಒಡಿಶಾದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾಂಸದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈ ಬಣ್ಣ ಕಂದು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕುರಿಗಳ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಬಿಳಿ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಇರಬಹುದು.
12	ಗರೋಲೆ (ಮೇದ, ಭೇದ)	ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾಂಸದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ತಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಲವಣಯುಕ್ತ ಜೌಗು ಭೂಮಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಅವು ಜೌಗು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಣಕಾಲು ಆಳದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ನಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ.
13	ಗುರೆಜ್	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬಾರಾಮುಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆ	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೆಸರು "ಗುರೆಜ್" ಉಪವಿಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಗುರೆಜ್ ತಳಿಯ ಎರಡೂ ಲಿಂಗಗಳ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಕೊಂಬುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.
14	ಹಾಸನ	ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್, ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆ ಕೆಲವೇ ಹಿಂಡುಗಳು ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ನಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.
15	ಜೈಸಲ್ಮೇರಿ	ರಾಜಸ್ಥಾನದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದ್ದವಾದ ಜೋತುಬಿದ್ದ ಕಿವಿಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಟಿಲ್ಯಾಜಿನಸ್ ಅನುಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಡುಗಳು ನೀರಿಗಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವಲಸೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಇದರ ನಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.
16	ಜಲೌನಿ	ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಪಾಲು ಸಣ್ಣ ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಸಮತಟ್ಟಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ತಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಡುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ.
17	ಕರ್ನಾ	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ತಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕೈಯಿಂದ ನೂಲುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಉದ್ದನೆಯ ಬಿಳಿ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ತಳಿಯು ಬೆಟ್ಟದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದೂರ ನಡೆಯುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
18	ಕೆಂಗುರಿ (ತೆಂಗುರಿ)	ಕರ್ನಾಟಕ	ಮಾಂಸದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಕವಚವು ಗಾಢ ಕಂದು ಅಥವಾ ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕೆಂಗುರಿ ಕುರಿಗಳು ಕಪ್ಪು ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಜೋಡ್ಕಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
19	ಕಿಲಕರ್ಸಲ್	ತಮಿಳುನಾಡು	ಮಾಂಸದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಕೂದಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ.
20	ಮದ್ರಾಸ್ ರೆಡ್ (ಚೆನ್ನೈ ಸಿಗಪ್ಪು)	ತಮಿಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾಂಸದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಮುಖ ರೋಮನ್ ಮೂಗು ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣ ಕೆಂಪು. ನಾಯ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಪಿಳ್ಳೈ ಈ ತಳಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣರಾದ ಎರಡು ಸಮುದಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಕೂದಲುಗಳಿವೆ.
21	ಮಾಚೆರ್ಲಾ	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾಂಸದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಚೆರ್ಲಾ ಕುರಿಗಳು ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕಂದು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ದ್ವಿವರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕುರಿಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾವಾರು ಕೂದಲುಗಳು ಇತರ ಕುರಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
22	ಮಾಗ್ರಾ	ರಾಜಸ್ಥಾನದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಡುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕುರಿಗಳು ಪೊದೆಗಳು, ಬೀಜಗಳು, ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಹುಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಮೇಯುತ್ತವೆ.
23	ಮಾಲ್ಪುರ (ಮಲ್ಪುರಿ)	ರಾಜಸ್ಥಾನದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಡುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತದ ವಾಯುವ್ಯ ಅರೆ ಶುಷ್ಕ ಪ್ರದೇಶದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಟನ್ ತಳಿ. ನಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ.
24	ಮಂಡ್ಯ (ಬನ್ನೂರು, ಬಂಡೂರು)	ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರದೇಶ	ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾಂಸದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮಟನ್ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಮೈ ತುಂಬಾ ಒರಟಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೂದಲುಳ್ಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್, ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ನಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.
25	ಮಾರ್ವಾಡಿ	ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್‌ನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಡುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕುರಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವು ಮೇಯಲು ಬಹಳ ದೂರ ನಡೆಯಬಹುದು. ಮಾರ್ವಾಡಿ ಕುರಿಗಳ ಹಿಂಡುಗಳು ಆರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ನಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.
26	ಮೆಚೇರಿ	ತಮಿಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಕುರಿ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಚರ್ಮವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇಹದ ಬಣ್ಣವು ತಿಳಿ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಗಾಢವಾದ ಛಾಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಕುರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಸಹ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
27	ಮುಝಫರ್‌ನಗರಿ (ಬುಲಂದ್‌ಶಹ್ರಿ)	ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರವಾದ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕುರಿ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ತಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಡುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ.
28	ನಲಿ	ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಡುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕುರಿಗಳು ರಾತ್ರಿ ಮೇಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೂಳೆ ಮೇಯುವಿಕೆಗೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ನಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.
29	ನೆಲ್ಲೂರು	ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ	ಮಾಂಸದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎದೆಯ ಹಿಂಭಾಗ, ಕಳೆ ಮತ್ತು ಬ್ರೀಚ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೂದಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎತ್ತರದ ಪ್ರಾಣಿ. ಕೊಂಬುಗಳು ಗಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಕೂದಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ.
30	ನೀಲಗಿರಿ	ತಮಿಳುನಾಡು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುರಿಗಳು ಉಣ್ಣೆಯ ತಳಿಯಾಗಿದೆ. ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಕೃಷಿ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉಣ್ಣೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
31	ಪತನವಾಡಿ	ಗುಜರಾತ್‌ನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖದ ಬಣ್ಣ ತಿಳಿ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉಣ್ಣೆ ಬಿಳಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಲಿಂಗಗಳ ಚರ್ಮವು ಬಿಳಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.
32	ಪೂಂಚಿ	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಣ್ಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕುರಿಗಳು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಯುತ್ತವೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಂಡುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಮುಖ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಚುಕ್ಕೆ ಇರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಹ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
33	ಪುಗಲ್ (ರತಾನಾ)	ರಾಜಸ್ಥಾನ	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂಡುಗಳು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಹಿಂಡುಗಳು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಬೇಸಿಗೆಯ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಯುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ತಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಡುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.
34	ರಾಮ್ನಾಡ್ ವೈಟ್ (ಕಿಲಕಥೈ ಅಡು)	ತಮಿಳುನಾಡು	ಮಾಂಸದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ದೇಹದ ಕುಹರದ ಮೇಲೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವಿರುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ ವರೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಕೂದಲುಗಳಿರುತ್ತವೆ.
35	ರಾಂಪುರ್ ಬುಷೈರ್	ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ	ಮಾಂಸ, ಉಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಬಹಳ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಡುಪು / ಉನ್ನತ ಮಾದರಿಯ ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಉಣ್ಣೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ.
36	ಶಹಾಬಾದಿ	ಬಿಹಾರ	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉಣ್ಣೆಯ ಬಣ್ಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಪ್ಪು ಚುಕ್ಕೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಈ ತಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಡುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಾರು ಒರಟಾದ/ ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.
37	ಸೋನಾಡಿ	ರಾಜಸ್ಥಾನದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಳಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಡುಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಮೇವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. nಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.
38	ಟಿಬೆಟಿನ್	ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಮುಖವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಕಂದು ಅಥವಾ ಬಿಳಿ ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ನಾರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಉತ್ತಮವಾಗಿದೆ.
39	ತಿರುಚಿ ಬ್ಲಾಕ್	ತಮಿಳುನಾಡಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾಂಸದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಂಬುಗಳು ಗಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ದೇಹವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ. ದೇಹವು ಸಣ್ಣ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
40	ವೆಂಬೂರ್	ತಮಿಳುನಾಡು	ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾಂಸದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎತ್ತರದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಕಿವಿಗಳು ಉದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ (14.95 ಸೆಂ.ಮೀ) ಮತ್ತು ಜೋತು ಬೀಳುತ್ತವೆ. ದೇಹವು ಸಣ್ಣ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
41	ಕಚ್ಚೈಕಟ್ಟಿ ಕಪ್ಪು	ತಮಿಳುನಾಡು	ಮುಖ್ಯ ಉಪಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕುರಿ ಕೂದಲು, ಟಗರು ಕಾದಾಟ, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರ ಸೇರಿವೆ. ಹಬ್ಬಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಟಗರು ಕಾದಾಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಸಣ್ಣ ಹಿಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
42	ಚೆವಾಡು	ತಮಿಳುನಾಡು	ಮಾಂಸ, ಚರ್ಮ, ಗೊಬ್ಬರ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬಳಕೆ ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉಪಯೋಗಗಳಾಗಿವೆ. ಒಣ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಳಿ ಬದುಕುಳಿಯುವುದರಿಂದ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ತಳಿ.
44	ಪಾಂಚಾಲಿ	ಗುಜರಾತ್‌ನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಾಲು, ಮಾಂಸ, ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ನಾರು/ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತಳಿಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಲಸೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕುರಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮರಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ 83 ಪ್ರತಿಶತ ಒಂಟಿ ಮರಿಗಳು, 16 ಪ್ರತಿಶತ ಅವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಕಿ ಉಳಿದವು ತ್ರಿವಳಿ ಮರಿಗಳು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಮರಿಗಳು.
45	ಕಜಲಿ	ಪಂಜಾಬ್‌ನ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು	ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರವಾದ ಕುರಿ ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕುರಿಮರಿ ಜೊತೆಗೆ ಉಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಗೊಬ್ಬರದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾರು ಒರಟಾದ/ಕಾರ್ಪೆಟ್ ಪ್ರಕಾರದ್ದಾಗಿದೆ.