ಪರಿಚಯ :
- ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಪರಸ್ಪರ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮಿಶ್ರ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರು ಸಾಕಣೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕೊಡುಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ವಲಯಗಳು 52% ರಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
- ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದಕರು ತಮ್ಮ ಮೇವಿನ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆ ಉಳಿಕೆಗಳು, ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಭೂಮಿಗಳು, ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಳುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಬೆಳೆಸಿದ ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳ (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಭೂಮಾಲೀಕರು ಬೆಳೆಯುವ) ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಮೇವನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಾನುವಾರು ವಲಯವು ಮೇವು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದೆ.
- ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಲಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದರಿಂದ ಹಸಿರು ಮೇವು ತುಂಬಾ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೇವು ಉತ್ಪಾದನೆ
- ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳ ವಿಕಸನದಿಂದಾಗಿ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಮೇವಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನುಗುಣವಾದ ಹೆಚ್ಚಳದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೇವಿನ ಲಭ್ಯತೆಯು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆಗಿಂತ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
- ಕಡಿಮೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಿರುವ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗಾಗಿ ಮುಕ್ತ ಮೇವಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೇವು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
- ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಒಣ ಮೇವಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ವಿವಿಧ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೇವಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯ ಅಂದಾಜನ್ನು ಕೋಷ್ಟಕ 1 ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಕೋಷ್ಟಕ 1. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮೇವಿನ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ (ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ಗಳಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ.
| ವರ್ಷ |
ಬೇಡಿಕೆ |
ಸರಬರಾಜು |
ಕೊರತೆ |
ಕೊರತೆ % ರಂತೆ |
| ಹಸಿರು |
ಒಣ |
ಹಸಿರು |
ಒಣ |
ಹಸಿರು |
ಒಣ |
ಹಸಿರು |
ಒಣ |
| 2010 |
508.9 |
816.8 |
453.2 |
525.5 |
55.72 |
291.3 |
10.95 |
35.66 |
| 2020 |
530.5 |
851.3 |
467.6 |
590.4 |
62.85 |
260.9 |
11.85 |
30.65 |
| 2030* |
568.1 |
911.6 |
500.0 |
687.4 |
68.07 |
224.2 |
11.98 |
24.59 |
| 2040* |
594.9 |
954.8 |
524.4 |
761.7 |
70.57 |
193.0 |
11.86 |
20.22 |
| 2050* |
631.0 |
1012.7 |
547.7 |
826.0 |
83.27 |
186.6 |
13.20 |
18.43 |
* ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಅಂದಾಜುಗಳಾಗಿವೆ. ಮೂಲ: ಐಸಿಎಆರ್- ಐಜಿಎಫ್ಆರ್ ಐ, ಜಾನ್ಸಿ- 2050
- ಮೇವಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯು ಬೆಳೆ ಮಾದರಿ, ಹವಾಮಾನ, ಜಾನುವಾರುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಮೇವು, ಒಣ ಬೆಳೆ ಉಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೇವಿನ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೇವನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಬಹುದು. (ಕೋಷ್ಟಕ 2).
- ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸುಧಾರಿತ ತಳಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹದಗೆಡುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮೇವಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಶಕ್ತಿ, ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು.
ಕೋಷ್ಟಕ 2. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ (ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ಗಳಲ್ಲಿ) ಕಚ್ಚಾ ಪ್ರೋಟೀನ್ (CP) ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಜೀರ್ಣವಾಗುವ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ (TDN) ಅವಶ್ಯಕತೆ, ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು.
| ವರ್ಷ |
ಅವಶ್ಯಕತೆ |
ಲಭ್ಯತೆ |
ಕೊರತೆ (%) |
| ಸಿಪಿ |
ಟಿಡಿಎನ್ |
ಸಿಪಿ |
ಟಿಡಿಎನ್ |
ಸಿಪಿ |
ಟಿಡಿಎನ್ |
| 2000 |
44.49 |
321.29 |
30.81 |
242.42 |
30.75 |
24.55 |
| 2005 |
46.12 |
333.11 |
32.62 |
253.63 |
29.27 |
23.86 |
| 2010 |
47.76 (47.76) |
344.93 (ಸಂಖ್ಯೆ 1) |
34.18 |
262.02 |
28.44 (ಶೇ. 28.44) |
24.04 |
| 2015 |
49.39 |
356.73 |
35.98 |
273.24 |
27.15 |
23.41 |
| 2020 |
51.04 |
368.61 |
37.50 |
281.23 |
26.52 |
23.70 |
| 2025 |
52.68 |
380.49 |
39.31 |
292.45 |
25.38 |
23.14 |
- ಹಸಿಮೇವು ಉತ್ಪಾದನೆ ಕುರಿತು ವಿಡಿಯೊ : Green Fodder Production in Dairy Farming-Bidar
ಮೇವು ಬೆಳೆಯುವ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೇವಿನ ವರ್ಗೀಕರಣ
- ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರಕಾರಗಳು, ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಕೃಷಿ-ಪರಿಸರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇನಪುಟ್ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇವು ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಮೇವು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
- ಪ್ರತಿ ಯೂನಿಟ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮೇವು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಜೀನೋಟೈಪ್ಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ.
- ಉತ್ತಮ ಪ್ರಭೇದಗಳು, ಬೀಜಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಸದುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
- ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು:
ಧಾನ್ಯದ ಮೇವು
- 'ಕ್ಯಾರಿಯೊಪ್ಸಿಸ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಖಾದ್ಯ ಪಿಷ್ಟ ಬೀಜಗಳಿಗಾಗಿ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಧಾನ್ಯ ಮೇವುಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಹೂಬಿಡುವ ನಂತರ ಅವುಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕ್ಷೀಣಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.
- ಅವು ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಪುನರುತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಇಳುವರಿ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
- ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಜೋಳ, ಮುತ್ತು ರಾಗಿ ಮತ್ತು ಓಟ್ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಶಕ್ತಿ-ಸಮೃದ್ಧ ಮೂಲಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳ ಮೇವು
- ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಸಾರಜನಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
ಹುಲ್ಲು/ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಮೇವು
- ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು, ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿಗಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹುಲ್ಲುಗಳು ಸೇರಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ವಾರ್ಷಿಕ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಟಾವು ಅಥವಾ ಬಹು- ಕಟಾವು ಮೇವು ಆಗಿರಬಹುದು.
ಮೇವಿನ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳು
- ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಚಿಗುರುಗಳು ಅಥವಾ ಮೊಗ್ಗುಗಳು, ಕೋಮಲ ಕೊಂಬೆಗಳು ಮತ್ತು ಮರದ ಸಸ್ಯಗಳ ಕಾಂಡಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಎಲೆಗಳು, ಹೂವುಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಅಥವಾ ಬೀಜಕೋಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಅವು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಮೇವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಕಡಿಮೆ ಇಳುವರಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ.
- ಅವುಗಳ ಎಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ 10-30% ಒಣ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು (DM) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು.
- ಮರದ ಎಲೆಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯು ಕಾಲೋಚಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾಂದ್ರತೆಯು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
- ಶುಷ್ಕ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳು ಹುಲ್ಲುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಆಳವಾದ ಬೇರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
- ಹುಲ್ಲುಗಳು ವಿರಳವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಮೇವಿನ ಮರಗಳು ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಾದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
- ಕೆಲವು ಮೇವಿನ ಮರ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಹಸಿರು ಮಲ್ಚ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ವಾತಾವರಣದ ಸಾರಜನಕವನ್ನು ಸ್ಥಿರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ. ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಉರುವಲು, ಆಶ್ರಯ, ನೆರಳು ಅಥವಾ ಖಾದ್ಯ ಬೀಜಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಹ ಇವು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
ಇತರ ಬೆಳೆಗಳು
- ಟರ್ನಿಪ್, ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಮತ್ತು ಫೀಡರ್ ಬೀಟ್, ಬ್ರಾಸಿಕಾ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ವೆಟ್ಚಗಳಂತಹ ಬೇರು ಬೆಳೆಗಳು ಮೇವಿನ ಪೂರಕ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ. ಬೇಗ ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ ಮತ್ತು ಗೋವಿನ ಜೋಳದಂತಹ ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳೆಗಳು ಒಂದು ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಗಿನಿಯಾ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಲುಸನ೯ನಂತಹ (ಮೇಂತೆ) ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳೆಗಳು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಋತು ಅಥವಾ ಬಹುವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮೇವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
- ಕುಟುಂಬದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಅವುಗಳನ್ನು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯಗಳು (ಗ್ವಾರ್, ಬೆರ್ಸೀಮ್, ಗೋವಿನಜೋಳ, ಲುಸೆರ್ನ್) ಮತ್ತು ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯವಲ್ಲದ ಬೆಳೆಗಳು (ಜೋಳ, ಮುತ್ತು ರಾಗಿ, ಸೋರ್ಗಮ್ ಮತ್ತು ಓಟ್) ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಹಾಗೆಯೇ, ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳು (ಮೇವಿನ ಮುತ್ತು ರಾಗಿ, ಸ್ಟೈಲೋಸಾಂಥೆಸ್) ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳು (ಹೈಬ್ರಿಡ್ ನೇಪಿಯರ್, ಗಿನಿಯಾ ಹುಲ್ಲು, ಲುಸೆರ್ನ್, ಇತ್ಯಾದಿ) ಎಂದು ಸಹ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಧರಾಫ್ ಹುಲ್ಲು, ಮಾರ್ವೆಲ್ ಹುಲ್ಲು, ಸೆಟೇರಿಯಾ ಹುಲ್ಲು, ಅಂಜನ್ ಹುಲ್ಲು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳ ಹುಲ್ಲುಗಳಾಗಿವೆ.
ಹಸಿರು ಮೇವಿನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು
- ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ
- ಸೂಕ್ತ ಬೀಜ ದರದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಅಂತರ.
- ದಟ್ಟವಾದ ಸಸ್ಯಗಳು ಕಳೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸವೆತವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತವೆ.
- ಸಾವಯವ ಉಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ
- ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
- ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುನರುತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನೆಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಳುಮೆ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
- ಬೆಳೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ವಿಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
- ವ್ಯಾಪಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಹೊಂದಿ ಒತ್ತಡದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು.
- ತೀವ್ರ ಬೆಳೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೋಷಕಾಂಶ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ.
- ಬಹು-ಕಟಾವು ಮೇವು ನಿಯಮಿತ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಮೇವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು.
- ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯು ದ್ವಿತೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ (ಜಾನುವಾರು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು)
- ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಸಾಗಣೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನವಹಿಸಬೇಕು.
- ಬಹು-ಕಟಾವು, ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಬೀಜವಿರುವ ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನ ಬೇಸಾಯ ಕ್ರಮಗಳು
- ಶಿಫಾರಸಿನಂತೆ ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿ ಕೊಡುವ ತಳಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು.
- ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣದದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜ ಬಳಸಿ ಸಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಾಪಾಡುವುದು.
- ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವುದು. ಇದರಿಂದ ಸಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಾಪಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತರ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಳೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು.
- ಸಮಗ್ರ ಹಾಗೂ ಸಮತೋಲನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು.
- ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದು.
- ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ 1 ರಿಂದ 2 ಬಾರಿ ನೀರನ್ನು ಹದವರಿತು ಸಂದಿಗ್ಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.
- ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊಯ್ಲು/ ಕಟಾವು ಮಾಡಿ ಹಾಗೂ ವ್ಶೆಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದರಿಂದ ರೈತರು ಮೇವಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಬಹುದು.
ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿ (ICAR) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯು ವಿವಿಧ ಕೃಷಿ-ಪರಿಸರ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಧಾರಿತ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳು (KVK) ಹಾಗೂ ಇನ್ನೀತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಸಿರು ಮೇವು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮೇವಿನ ಬೀಜಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಂಡದ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಭಾಗಗಳು/ಬೇರು ಚಿಗುರುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿನ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮತ್ತು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳ ಇಲಾಖೆ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು, ರೈತ ಉತ್ಪಾದಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ರೈತ ಸಂಘಗಳು ಸಹ ರೈತ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಪ್ರಭೇದಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೇವಿನ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಮೇವು/ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಹಾಗೂ ಮೇವು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ವಿವಿಧ ಕೃಷಿ ಪದ್ದತಿಗಳ ಸಮಗ್ರ ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
