ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ :

• ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವು ಅವುಗಳನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ತಾಪ, ಮಳೆ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದಾಗಿದ್ದು, ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಆರಾಮದಾಯಕ ವಾತಾವರಣ ಒದಗಿಸುವುದೂ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ.
• ಕೋಳಿ ಶೆಡ್‌ಗಳು ಗಾಳಿಯ ಉತ್ತಮ ಚಲನವಲನ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಶೆಡ್‌ ನಲ್ಲಿ ನೇರ ಗಾಳಿಯ ಪ್ರವಾಹ ಬರದಂತೆ ಇರಬೇಕು.
• ದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಳಿ ಮನೆಯ ಉದ್ದದ ಭಾಗವು ಪೂರ್ವ–ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಬದಿಗಳು ಉತ್ತರ–ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿರುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ನೇರ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳು ಮನೆಯೊಳಗೆ ಬೀಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಚಳಿ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕೋಳಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣ–ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಮುಖಮಾಡುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಒಳಿತು.
• ಒಂದೇ ವಯೋವರ್ಗದ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು ಶೆಡ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು ಸಮರ್ಪಕ ಗಾಳಿಚಲನವಲನಕ್ಕಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ 18 ಮೀಟರ್ ಇರಬೇಕು. ಆದರೆ ರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು, ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೋಳಿಗಳ ಶೆಡ್‌ಗಳು ಪ್ರೌಢ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಶೆಡ್‌ಗಳಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ 45 ರಿಂದ 100 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರಬೇಕು.
• ಗಾಳಿಯ ಚಲನವಲನದ ಸಮಸ್ಯೆ ತಪ್ಪಿಸಲು, ತೆರೆದ ಬದಿಯ ಕೋಳಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೆಡ್‌ನ ಅಗಲವು 9 ಮೀಟರ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಾರದು. ಶೆಡ್‌ನ ಎತ್ತರವು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಡಿಪಾಯದಿಂದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯವರೆಗೆ ಶೆಡ್‌ನ ಎತ್ತರವು 2.4 ರಿಂದ 3 ಮೀಟರ್ ಇರಬೇಕು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರವು ಒಳಗಿನ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕೋಳಿ ಮನೆ ನಿಮಿ೯ಸಲು ಅತಿಯಾಗಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಬಾರದು. ಆದರೆ ಶೆಡ್‌ನ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಬಾರದು.
• ಶೆಡ್‌ನ ನೆಲವು ತೇವ ನಿರೋಧಕವಾಗಿದ್ದು, ಬಿರುಕುಗಳಿಲ್ಲದಂತೆಯೂ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿಯೂ, ಇಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆಯೂ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿರಬೇಕು. ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ನೆಲದ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲಿಟ್ಟರ್ ನೆಲ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಲೇಟ್ ನೆಲ, ಸ್ಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಲಿಟ್ಟರ್ ಸಂಯುಕ್ತ ನೆಲ, ತಂತಿ ಮತ್ತು ಲಿಟ್ಟರ್ ನೆಲ ಹಾಗೂ ಇಳಿಜಾರು ತಂತಿ ನೆಲ ಸೇರಿವೆ.
• ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಜಕಗಳು ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯನ್ನು ತಾಳುವಷ್ಟು ಬಲವಾಗಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಬಲವಾದ ಗಾಳಿಗೆ ತಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಕೃಷಿ-ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು.
• ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯು ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ತೇವ ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತಿರಬೇಕು. ಬೇಸಿಗೆ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಗೆ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಬಣ್ಣದಂತಹ ಪ್ರತಿಫಲಕ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚುವುದು ಉತ್ತಮ. ಸುಮಾರು 0.9 ಮೀಟರ್ ಉದ್ದದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಹೊರಚಾಚು ಮಳೆಯ ನೀರು ಶೆಡ್ ಒಳಗೆ ಬರುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
• ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕೋಳಿಗಳ ವಯೋವರ್ಗವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ತೆರೆದ ಗೋಡೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂತಿ ಜಾಲಿಯಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿದ ಶೆಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಿಂದ ಎರಡು-ಮೂರನೇ ಭಾಗದಷ್ಟು ತೆರೆದ ಗೋಡೆಯಿರುತ್ತದೆ.
• ತಾಪಮಾನ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕ ಗಾಳಿ ಚಲನವಲನಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಡೆಗಳ ಎರಡು-ಮೂರನೇ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೆರೆದ ಗೋಡೆಯಾಗಿ ಮಾಪ೯ಡಿಸಬಹುದು.
• ಬ್ರೂಡರ್ ಶೆಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬದಿ ಗೋಡೆಗಳ ಅರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರೋವರ್ ಮತ್ತು ಲೇಯರ್ ಶೆಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು-ಮೂರನೇ ಭಾಗವನ್ನು ಹಾಗೂ ಪಂಜರ ಪದ್ಧತಿಯ ಶೆಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದ ತೆರೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಎಲ್ಲಾ ಕೋಳಿ ಶೆಡ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ನೀರು ಹರಿದು ಹೋಗಲು ಅವಕಾಶವಿರುವ, ಪ್ರವಾಹದ ನೀರಿನಿಂದ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತಹ ಹಾಗೂ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮಿ೯ಸಬೇಕು.

ಸ್ಥಳ ಆಯ್ಕೆ (Location)

ಕೋಳಿ ಫಾರ್ಮ್ ನಿಮಾ೯ಣಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ಕೆಳಕಂಡ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

• ಕೋಳಿ ಶೆಡ್‌ಗಳನ್ನು ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.
• ಮರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕೋಳಿ ಆಹಾರ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮ್ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಒಳಿತು.
• ಸಮರ್ಪಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು.
• ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ನೀರು ಹರಿವಿನ (ಡ್ರೈನೇಜ್) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರಬೇಕು.
• ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರಬೇಕು.
• ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಇರುವುದು ಒಳಿತು.
• ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರಬೇಕು.
• ಕೋಳಿ ಶೆಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀರು ನಿಲ್ಲದಂತಹ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

1. ಮುಕ್ತ ಸಂಚರಣೆ ಪದ್ಧತಿ (Free Range System):

• ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಕಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ, ಹಸಿರು ಮೇವು, ಆಹಾರ, ನೀರು ಹಾಗೂ ನೆರಳಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಲಭ್ಯವಿರಬೇಕು. ಸ್ವಯಂ ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ (ಫೋರೇಜಿಂಗ್)ಯು ಆಹಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಸ್ಥಳಿಯವಾಗಿ ಸಿಗುವ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗೆ 300–400 ಕೋಳಿಗಳಷ್ಟು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಸಾಂದ್ರತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸಾವಯವ ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

2. ಅರೆ-ಸಾಂದ್ರ ಪದ್ಧತಿ (Semi-intensive System):

• ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆದಾರರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಶೆಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಎರೆಡರಲ್ಲೂ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಶೆಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಉಳಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓಡಾಟಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಶೆಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚ ಮಾಡದೇ, ಸರಳವಾಗಿ ನಿಮಿ೯ಸಿಬೇಕು. ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ, ಲಿಟ್ಟರ್ ಹಾಕಿದ ಮಣ್ಣಿನ ನೆಲ ಅಥವಾ ಸ್ಲಾಟ್ ನೆಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅಹಿತಕರ ಹವಾಮಾನದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವಂತಿರಬೇಕು. ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಶೆಡ್ ಒಳಗೆ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗೆ 4–5 ಕೋಳಿಗಳಷ್ಟು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಸಾಂದ್ರತೆ ಇರುತ್ತದೆ.

3. ಸಾಂದ್ರ ವಸತಿ ಪದ್ಧತಿ (Intensive System of Housing):

• ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದಂತೆ ಸೀಮಿತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವ ಅಥವಾ ದುಬಾರಿಯಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಾಂದ್ರ ವಸತಿ ಪದ್ಧತಿಯ ವಿಧಗಳು:

ಅ. ದಪ್ಪ ಸತ್ತೆ/ಆಳವಾದ ಲಿಟರ್ ಪದ್ಧತಿ (Deep Litter System):

• ದಪ್ಪ ಸತ್ತೆ/ಆಳವಾದ ಲಿಟರ್ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಬ್ರಾಯ್ಲರ್ ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಶೆಡ್‌ನ ನೆಲದ ಮೇಲೆ 2–3 ಇಂಚು ಆಳದವರೆಗೆ ಹುಲ್ಲು, ಮರದ ಸಿಪ್ಪೆ(ಸಾ ಡಸ್ಟ್) ಅಥವಾ ಎಲೆಗಳಂತಹ ಹಾಸಿಗೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮುಚ್ಚಿದ ಶೆಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ, ನೀರು ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಹಿತಕರ ಪರಿಸರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಉತ್ತಮ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಚದರ ಅಡಿಗೆ ಒಂದು ಕೋಳಿಯ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಇಡಬೇಕು.

ದಪ್ಪ ಸತ್ತೆ (ಆಳವಾದ ಲಿಟರ್) ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಾಗ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು:

1. ಸತ್ತೆ/ಲಿಟರ್ ಸದಾ ಒಣವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಪಾಡಬೇಕು.
2. ಮಾನದಂಡದ ಪ್ರಕಾರ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಶೆಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕು.
3. ಕೋಳಿ ಶೆಡ್ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗಾಳಿ ಚಲನವಲನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿರಬೇಕು.
4. ಲಿಟರ್ ಒಣವಾಗಿರಲು ಕನಿಷ್ಠ ವಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಲಿಟರ್ ಅನ್ನು ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ (ರೇಕ್ ಮಾಡಿ) ತಿರುಗಿಸಬೇಕು. ಲಿಟ್ಟರ್ ಒದ್ದೆಯಾಗಿದ್ದರೆ E. coli ಹಾಗೂ ಸಾಲ್ಮೊನೆಲ್ಲಾ ಸೋಂಕುಗಳಂತಹ ರೋಗಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
5. ಲಿಟರ್ ಒಣವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ನೀರು ತೊಟ್ಟಿಗಳ (ಡ್ರಿಂಕರ್‌ಗಳ) ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ವಹಿಸಬೇಕು.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು

1. ಇದು ಸ್ವಚ್ಛ, ಆರಾಮದಾಯಕ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಲಾಭದಾಯಕ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ.
2. ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಲಿಟ್ಟರ್ ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ವಿಟಮಿನ್ B₁₂ ಮತ್ತು ರೈಬೋಫ್ಲೇವಿನ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
3. ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ದುಶ್ಟಟಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
4. ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
5. ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಭತ್ತದ ಸಿಪ್ಪೆ, ಮರದ ಸಿಪ್ಪೆ (ಸಾ ಡಸ್ಟ್), ಒಣ ಎಲೆಗಳು, ತುಂಡರಿಸಿದ ಹುಲ್ಲು ಹಾಗೂ ನೆಲಗಡಲೆಕಾಯಿ ಸಿಪ್ಪೆಗಳಂತಹ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಲಿಟ್ಟರ್ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು.

ಆ. ಪಂಜರ ಪದ್ಧತಿ (Cage System)

• ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಕೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಕುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂದ್ರ (super intensive) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಕೋಳಿಗೆ 450–525 ಚ.ಸೆಂ.ಮೀ (0.6–0.75 ಚ. ಅಡಿ) ಸ್ಥಳ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರತಿ ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಇಡಬಹುದು. ಪಂಜರಗಳನ್ನು ಏಕಸರಣಿ, ದ್ವಿಸರಣಿ ಅಥವಾ ತ್ರಿಸರಣಿ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪಂಜರದ ರಚನೆ (Structure of Cage)

ಪಂಜರ ಪದ್ಧತಿಯ ವರ್ಗೀಕರಣ

ಕೋಳಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ:

• ಏಕ ಕೋಳಿ ಪಂಜರ (Single/Individual Bird Cage): ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೋಳಿ ಪ್ರತಿ ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಇಡುವುದು.
• ಬಹು ಕೋಳಿ ಪಂಜರ (Multiple Bird Cage): 2 ರಿಂದ 10 ಕೋಳಿಗಳು ಪ್ರತಿ ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು.
• ಕಾಲೋನಿ ಪಂಜರ (Colony Cage): ಪ್ರತಿ ಪಂಜರದಲ್ಲಿ 11 ಕೋಳಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇರಬಹುದು.

ಸರಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ:

• ಏಕ-ಸರಣಿ (Single-deck)
• ದ್ವಿ-ಸರಣಿ (Double-deck)
• ತ್ರಿ-ಸರಣಿ (Triple-deck)
• ನಾಲ್ಕು-ಸರಣಿ (Four-deck)

ಪಂಜರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ (Arrangement of Cages) ಆಧಾರದಲ್ಲಿ:

• ಬ್ಯಾಟರಿ ಪಂಜರಗಳು (Battery Cages / ಲಂಬ ಕೇಜ್‌ಗಳು)
• ಸ್ಟೆರ್-ಸ್ಟೆಪ್ ಪಂಜರಗಳು (Stair-step Cages)
  • M-ಆಕಾರದ ಪಂಜರಗಳು (M-type Cages)
  • L-ಆಕಾರದ ಪಂಜರಗಳು (L-type Cages)

ಕೋಳಿಗಳ ರೀತಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ:

• ಬ್ರೂಡರ್ / ಮರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪಂಜರಗಳು (Brooder / Chick Cages)
• ಗ್ರೋವರ್ ಕೋಳಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪಂಜರಗಳು (Grower Cages)
• ಲೇಯರ್ ಕೋಳಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪಂಜರಗಳು (Layer Cages)
• ಬ್ರಿಡರ್ ಕೋಳಿಗಳಿಗಾಗಿ ಪಂಜರಗಳು (Breeder Cages)

ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಹೌಸಿಂಗ್ (ಉನ್ನತ/ಎತ್ತರದ ಪಂಜರ ಮನೆ)

• ಈ ರೀತಿಯ ಕೋಳಿ ಮನೆಗಳು ಉಷ್ಣಮಧ್ಯಭಾಗದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗಾಳಿಚಲನವಲನ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
• ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಂಬಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಶೆಡ್‌ನ ಎತ್ತರವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮಟ್ಟದಿಂದ 7–8 ಅಡಿ ಏರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಎರಡು ಕಂಬಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು 10 ಅಡಿ ಇರಬೇಕು.
• ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ 2 ಅಡಿ ಅಗಲದ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕೇವಲ ಕಟ್ಟೆಗಳ ನಡುವೆ 5–8 ಅಡಿ ಅಂತರವಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಬಳಸುವ ಪಂಜರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಶೆಡ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಎತ್ತರವು 20–25 ಅಡಿ ಮತ್ತು ಅಗಲವು 30–33 ಅಡಿ ಇರುತ್ತದೆ.

Source: https://agritech.tnau.ac.in/

ಪ್ರಯೋಜನಗಳು (Advantages)

1. ಪ್ರತಿ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಬಹುದು.
2. ದಾಖಲೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
3. ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದಕ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಹಾಗೂ ತಕ್ಷಣ ಹೊರತೆಗೆಯಲು (culling) ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
4. ಕೋಳಿಗಳ ದುಶ್ಚಟಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇತರ ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ಕುಕ್ಕುವುದು ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆ ತಿನ್ನುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
5. ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
6. ಒತ್ತಡ (Stress)ಕಾರಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
7. ಕಾಕ್ಸಿಡಿಯೋಸಿಸ್ (Coccidiosis) ಮತ್ತು ಜಂತು (worm infestation) ಮುಂತಾದ ಪ್ಯಾರಾಸಿಟಿಕ್ (parasitic) ರೋಗಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
8. ಆಹಾರ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
9. ಪಂಜರ ಹೌಸಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿ ಉಷ್ಣಮಧ್ಯಮ ಹವಾಮಾನ (moderate climate) ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ.
10. ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ ಲೇಯರ್ ಕೋಳಿಗಳ ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ದಪ್ಪ ಸತ್ತೆ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಿದ ಕೋಳಿಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
11. ದಪ್ಪ ಸತ್ತೆ/ಆಳವಾದ ಲಿಟ್ಟರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಫ್ಲಾಕ್‌ಗಿಂತ ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ ಲೇಯರ್ ಕೋಳಿಗಳ ಆಹಾರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆ ತೂಕ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಅನಾನುಕೂಲಗಳು (Disadvantages)

1. ಬೇಸಿಗೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಕೋಳಿಗಳು ಸೇರಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಗಾಳಿಚಲನವಲನ ಒದಗಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.
2. ಕಾಲು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ದಣಿವು, ಫ್ಯಾಟಿ ಲಿವರ್ ರೋಗ, ನೋಣಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಸುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
3. ಪಂಜರ ಕೋಳಿಗಳ ದಣಿವು (Cage Fatigue): ಕೋಳಿಗಳ ದೇಹದ ಖನಿಜ ಶಕ್ತಿಸಾರಗಳ ಅಸಮತೋಲನದಿಂದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಸಾಕಿದ ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಬಲಹೀನತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.
4. ಫ್ಯಾಟಿ ಲಿವರ್ ರೋಗ (Fatty Liver Syndrome): ಪಂಜರ ಲೇಯರ್ ಕೋಳಿಗಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕೊಬ್ಬಿನ ಶೇಖರಣೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆ. ಇದರಿಂದ ಆಂತರಿಕ ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ಕೊಲಿನ್, ವಿಟಮಿನ್ B12, ಇನೋಸಿಟಾಲ್ ಮತ್ತು ವಿಟಮಿನ್ E ಸೇರಿಸಿದ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದು ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
5. ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟೆರಿಯಾ ಎಂಬ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಚಲನವಲನ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಮಾಣ, ತಾಪಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಸೂಕ್ತ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಕೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ.

ಪರಿಸರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಳಿ ಮನೆ (Environmentally Controlled House - ECH)

• ಪರಿಸರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಳಿ ಮನೆ (ECH) ಎಂದರೆ, ಒಳಗಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಕೋಳಿಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಾಗಿರುವಂತೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮನೆ. ಇದು ಮುಚ್ಚಿದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು, ದೀರ್ಘಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ನೇರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಎಕ್ಸೋಸ್ಟ್ ಫ್ಯಾನಗಳು (ಗಾಳಿ ಹೊರಹೊಗಲು), ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ತಾಪಮಾನ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಜಾಳಿ (evaporative cooling pads) ಮತ್ತು ಒಳಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ನೀರು ನೀಡುವ ತೊಟ್ಟಿಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
• ಇದರ ಮೂಲಕ ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಗಾಳಿಚಲನವಲನ ಮತ್ತು ತಾಪಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪರಿಸರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಳಿ ಮನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 40–50 ಅಡಿ ಅಗಲ, 400–600 ಅಡಿ ಉದ್ದ ಹಾಗೂ ಬದಿ ಗೋಡೆ ಎತ್ತರ 8 ಅಡಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಯ್ಲರ್ ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಇರುವ ಸ್ಥಳವು ಪ್ರತಿ ಕೋಳಿಗೆ 0.8 ಚ.ಅಡಿಯಾಗಿದೆ.

ಪರಿಸರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಳಿ ಮನೆ (ECH) ಉಪಯೋಗಗಳು

1. ಕೋಳಿ ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಗಾಳಿಚಲನವಲನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು.
2. ಮನೆಯೊಳಗಿನ ತಾಪಮಾನ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು.
3. ಮನೆಯೊಳಗಿನ ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು.
4. ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಬೆಳಕನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.
5. ಕೋಳಿಗಳ ಆಹಾರ ಬಳಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತೆಯನ್ನು (FCR) ಉತ್ತಮಪಡಿಸಲು.
6. ಗಾಳಿಯ ಸಮನ್ವಿತ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು.
7. ಔಷಧಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
8. ಕೋಳಿಗಳ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಪರಿಸರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಳಿ ಮನೆ (ECH) ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಕೋಳಿ ಮನೆ (COH) ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ

ಬ್ರಾಯ್ಲರ್ ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕೋಳಿ ಮನೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿವೆ:

1. ECH ಮನೆಗಳು COH ಮನೆಗಳಿಗಿಂತ ತಾಪಮಾನವನ್ನು 10–15° ಸೆ. ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ಚಳಿಗಾಲದಂತೆ ಆರಾಮದಾಯಕ ಪರಿಸರ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.
2. COH ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಳಿಗಳು 4 ತಿಂಗಳ ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದ ಹೀಟ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಆಗಿ, ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಕೇವಲ 4–5 ಬ್ಯಾಚ್ ಮಾತ್ರ ಸಾಕಲಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ECH‌ನಲ್ಲಿ 8 ಬ್ಯಾಚ್ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಬ್ರೇಕ್ ಇಲ್ಲದೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ದಪಡಿಸಬಹುದು.
3. ECH ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಚ್ಚಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ರೋಗಗಳ ಸಂಭವ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ಲಸಿಕೆ ಮತ್ತು ಔಷಧಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ COH ₹5 ಪ್ರತಿ ಕೋಳಿ, ECH ₹2 ಪ್ರತಿ ಕೋಳಿ.
4. COH ನಲ್ಲಿ 8–10% ಕೋಳಿಗಳ ಮರಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ECH ನಲ್ಲಿ ಇದು 2–3% ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ.
5. ECH ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಯ್ಲರ್ ಕೋಳಿ 35 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ COH ನಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ 42 ದಿನಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ.
6. COH ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಯ್ಲರ್ FCR 1.9–2 ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ECH ನಲ್ಲಿ ಇದು 1.7–1.8 ಗೆ ಸುಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವಿಶೇಷತೆಯ ಮೂಲಕ ECH ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಯ್ಲರ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ₹35/ಕಿಲೋಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು, COH ನಲ್ಲಿ ₹40/ಕಿಲೋ.
7. ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಳಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ (ಬರ್ಡ್ ಡೆನ್ಸಿಟಿ/ಸಾಂದ್ರತೆ) ECH ನಲ್ಲಿ ಇಡಬಹುದು, COH ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕೋಳಿಗೆ 0.8 ಚ.ಅಡಿ ಅಗಲ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.