ಪಶುಸ್ನೇಹಿ | ಮರಿಗಳ ಪಾಲನೆ

ಮರಿಗಳ ಪಾಲನೆ :

ಬ್ರೂಡಿಂಗ್ ಎಂದರೆ ಕೋಳಿಮರಿಗಳನ್ನು ಮೂರು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಾಕುವ ವಿಧಾನ.
ಮರಿಗಳ ದೇಹದ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಬಾಹ್ಯ ತಾಪಮಾನ ಒದಗಿಸಲಾಗಿಸುವುದನ್ನುಬ್ರೂಡಿಂಗ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತಾಪಮಾನ ನೀಡಲು ವಿದ್ಯುತ್, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, LPG, ಮೆಥೇನ್ ಗ್ಯಾಸ್, ದ್ರವ ಇಂಧನ (ಕೆರೋಸಿನ್), ಘನ ಇಂಧನ (ಮರ) ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ವಿದ್ಯುತ್ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಾರ್ಕೋಲ್ ಅಥವಾ ಕೆರೋಸಿನ್ ಸ್ಟೋವ್ ಮೂಲಕ ಸಹ ತಾಪಮಾನ ನೀಡಬಹುದು.
ದಪ್ಪ ಸತ್ತೆ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ, 1 ಮೀಟರ್ ವ್ಯಾಸದ ಹೋವರ್‌ನಲ್ಲಿ 250 ಮರಿಗಳನ್ನು ಬ್ರೂಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಲೋಹದ ಅಥವಾ ಬಿದಿರಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಹೋವರ್ನಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳವಡಿಸಬಹುದು. ಹೋವರ್‌ನ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆ ಬ್ರೂಡ್ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಮರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
ಹೋವರ್ ಅನ್ನು ನೆಲದಿಂದ ಸೂಕ್ತ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯಿಂದ ನೇತಾಡಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಟ್ಟಿಗೆ / ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಇಡಬಹುದು. ಸುಮಾರು 250 ಮರಿಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು.
ಪ್ರತಿ ಮರಿಗೆ ಬ್ರೂಡಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಬೇಕಾದ ತಾಪಮಾನ 1–2 ವ್ಯಾಟ್. ಆದ್ದರಿಂದ 250 ಮರಿಗಳಿಗೆ 60 ವ್ಯಾಟ್ನ 5 ಬಲ್ಬಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.
ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಟ್ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಾರಣ, ಒಂದು ಬಲ್ಬ್ ಬದಲು ಹಲವಾರು ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲ್ಬಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮ. ಬ್ರೂಡಿಂಗ್‌ಗೆ ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ಬಲ್ಬಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು.
ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ಬಲ್ಬ್ ಬಳಸಿದಾಗ ಹೋವರ್ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬಳಸಬೇಕಾದ ಬಲ್ಬಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಬ್ರೂಡ್ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಮರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ನಿಯಮ ಪ್ರಕಾರ 250 ಮರಿಗಳಿಗೆ 1 ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್ ಬಲ್ಬ್ (250 ವಾಟ್) ಬಳಸಬಹುದು. ಬಲ್ಬ್ ಅನ್ನು ಲಿಟ್ಟರ್ ಮೇಲಿನಿಂದ 50 ಸೆಂ.ಮೀ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಬೇಕು.
ಮರಿಗಳ ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಾಪಮಾನದ ಅಗತ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನೆಲದ ಮೇಲಿನಿಂದ 5 ಸೆಂ.ಮೀ (2 ಇಂಚು) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಥರ್ಮೋಮೀಟರ್ ಬಳಸಿ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಬ್ರೂಡಿಂಗ್ ವರ್ಗೀಕರಣ (Classification of Brooding)

ನೈಸಗಿ೯ಕ ಬ್ರೂಡಿಂಗ್ (Natural Brooding): ಹ್ಯಾಚಿಂಗ್ ನ ನಂತರ, 3–4 ವಾರಗಳ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ತಾಯಿ ಕೋಳಿ (ಬ್ರೂಡಿ ಹೆನ್) ಸಹಾಯದಿಂದ ಮರಿಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದು.
ಕೃತಕ ಬ್ರೂಡಿಂಗ್ (Artificial Brooding): ತಾಯಿ ಕೋಳಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮರಿಗಳನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಸಾಕುವುದು. ಬ್ರೂಡಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬ್ರೂಡರ್ (Brooder) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರೂಡರ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ತಾಪಮಾನ ಮೂಲ (Heating Source)
ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕ (Reflectors)
ಬ್ರೂಡರ್ ರಕ್ಷಣೆ (Brooder Guard)

ತಾಪಮಾನ ನೀಡುವ ಮೂಲ: ವಿದ್ಯುತ್ ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, LPG, ಮೆಥೇನ್ ಗ್ಯಾಸ್, ದ್ರವ ಇಂಧನ (ಕೆರೋಸಿನ್), ಘನ ಇಂಧನ (ಕೋಲು, ಮರ) ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ತಾಪಮಾನ ನೀಡಲು ಬಳಸಬಹುದು.

1) ಚಾರಕೋಲ್ ಸ್ಟೋವ್ / ಕೆರೋಸಿನ್‌ ಸ್ಟೋವ್

ಮರಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಾಪಮಾನ ನೀಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಸ್ಟೋವ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ತಾಪಮಾನ ಹರಡಲು ಪ್ಲೇಟ್ ಅಥವಾ ಪ್ಯಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.

2) ಅನಿಲ ಬ್ರೂಡರ್ (Gas Brooder)

ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, LPG ಅಥವಾ ಮಿಥೇನ್ ಬಳಸಿ ತಾಪಮಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮರಿಗಳಿಗೆ ತಾಪಮಾನ ನೀಡಲು ಇದನ್ನು ಮರಿಗಳ ಮೇಲೆ 3–5 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ (hanging) ತೂಗುಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

3) ವಿದ್ಯುತ್ ಬ್ರೂಡರ್ (Electrical Brooder)

ಇದು ನಿಯಂತ್ರಿತ (Thermostatically controlled) ತಾಪಮಾನ ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಬೇಕಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಮವಾಗಿ ಹರಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೋವರ್‌ನ ಕೆಳಗೆ ಮರಿಗಳು ಒತ್ತಡಕ್ಕೊಳಗಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ಬ್ರೂಡರ್ 300–400 ಮರಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು.

4) ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್ ಬಲ್ಬಗಳು (Infra-red Bulbs)

ಇದು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ (self-reflecting) ಬಲ್ಬ್ ಆಗಿದೆ.
ಒಂದು 250 ವಾಟ್ ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್ ಬಲ್ಬ್ ಸುಮಾರು 150–250 ಮರಿಗಳಿಗೆ ಬ್ರೂಡಿಂಗ್ ಒದಗಿಸಬಹುದು.

5) ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕಗಳು (Reflectors)

ಈ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಕಗಳನ್ನು ಹೋವರ್‌ಗಳು (Hovers) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

1. ಫ್ಲಾಟ್ ಹೋವರ್ (Flat Type Hover)

ಈ ಹೋವರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಾಪಮಾನ ನೀಡುವ ಉಪಕರಣ, ತಾಪಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪೈಲಟ್ ಲ್ಯಾಂಪ್ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ತಾಪಮಾನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಥರ್ಮೋಮೀಟರ್ ಕೂಡ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಕ್ಯಾನೋಪಿ ಹೋವರ್ (Canopy Type Hover)

ಈ ಹೋವರ್‌ಗಳು ಅಂಗಸೂತ್ರಾಕಾರ/ನಿಮ್ನ ಆಕಾರ (concave) ದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲ್ಬ್, ತಾಪಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (thermostat) ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಥರ್ಮೋಮೀಟರ್ ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

6) ಬ್ರೂಡರ್ ಗಾರ್ಡ್ / ಚಿಕ್ ಗಾರ್ಡ್

ಮರಿಗಳು ತಾಪಮಾನದ ಮೂಲದಿಂದ ತುಂಬ ದೂರ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಳಸಬಹುದಾದ ವಸ್ತುಗಳು - ಕಾರ್ಡ್‌ಬೋರ್ಡ್ ಶೀಟ್, GI ಶೀಟ್, ವೈರ್ ಮೆಷ್, ಚೀಲ ಮುಂತಾದವು (ಬ್ರೂಡಿಂಗ್ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ).
ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ, ಬ್ರೂಡಿಂಗ್ 5–6 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಇದು 2–3 ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಬ್ರೂಡಿಂಗ್ ತಾಪಮಾನ (Brooding Temperature)

ಬ್ರೂಡರ್ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಸರಿಯಾದ ತಾಪಮಾನ ಒದಗಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕ. ತಾಪಮಾನ ತುಂಬ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ತುಂಬ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೆ ಮರಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಧಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ 95°F (35°C) ಇರಬೇಕು. ನಂತರದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವನ್ನು 5°F ಇಳಿಸುತ್ತಾ ತಾಪಮಾನವನ್ನು 70°F ತಲುಪಿಸಬೇಕು. ಮರಿಗಳು ಬರುವ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲೇ ಬ್ರೂಡರ್ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರಬೇಕು.
ಮರಿಗಳ ವರ್ತನೆಯು ತಾಪಮಾನ ಸರಿಯಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಉತ್ತಮ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ. ತಾಪಮಾನ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೆ ಮರಿಗಳು ತಾಪಮಾನ ಮೂಲದ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಬ್ರೂಡರ್ ಕೆಳಗೆ ಗುಂಪಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ತಾಪಮಾನ ತುಂಬ ಹೆಚ್ಚು ಇದ್ದರೆ, ಮರಿಗಳು ತಾಪಮಾನ ಮೂಲದಿಂದ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ತಾಪಮಾನ ಸರಿಯಾದಾಗ, ಮರಿಗಳು ಸಮವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಬಿಸಿ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ 3 ವಾರಗಳ ವಯಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಬ್ರೂಡರ್ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಕೃತಕ ತಾಪಮಾನ ಒದಗಿಸಲು ಹಲವಾರು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬ್ರೂಡರ್ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಬ್ರೂಡರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ಥರ್ಮೋಸ್ಟಾಟ್ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿದೆ.
ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಡರ್ ಮನೆಯೊಳಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಲ್ಬಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು ಬ್ರೂಡಿಂಗ್‌ಗೆ ಉತ್ತಮ. ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆ ಬ್ರೂಡರ್ ಮನೆಯ ತಾಪಮಾನ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸರಿಹೊಂದಿಸಬಹುದು.

ಬ್ರೂಡರ್ ಸ್ಥಳ (Brooder Space)

ಪ್ರತಿ ಮರಿಗೆ 7–10 ಚ.ಅಡಿ (45–65 ಸೆಂ.ಮೀ²) ಬ್ರೂಡರ್ ಸ್ಥಳ ಸೂಕ್ತ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 1.80 ಮೀಟರ್ ಹೋವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 500 ಮರಿಗಳನ್ನು ಬ್ರೂಡ್ ಮಾಡಬಹುದು.
ಸಣ್ಣ ಪೆನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವಾಗ, ಮನೆಯ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಹೆಚ್ಚು ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರೆ, ಆಹಾರದ ಕೊರತೆ, ಕಡಿಮೆ ಮೊಟ್ಟೆ ನೀಡುವ ಕೋಳಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ (culls) ಮತ್ತು ರೋಗ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.

ಬ್ರೂಡರ್ ಗಾರ್ಡ್ (Brooder Guard)

ಮರಿಗಳು ತಾಪಮಾನ ಮೂಲದಿಂದ ದೂರ ಹೋಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಹೋವರ್ ಗಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೋವರ್ ಬದಿಯಿಂದ 1.05–1.50 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿ ಇಡುವುದು ಸೂಕ್ತ.
1 ವಾರದ ನಂತರ ಹೋವರ್ ಗಾರ್ಡ್ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಮರಿಗಳಿಗೆ ತಾಪಮಾನದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ

ಹೋವರ್ ಕೆಳಗಿನ ಮರಿಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯು ತಾಪಮಾನ ಸೂಕ್ತವಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಉತ್ತಮ ಸೂಚನೆ.
ಮರಿಗಳು ಚುರುಕಾಗಿದ್ದು, ಆಹಾರ ತಿನ್ನುತ್ತಾ ಹಾಗೂ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ಇದ್ದರೆ ಹೋವರ್ ಕೆಳಗಿನ ತಾಪಮಾನ ಆರಾಮದಾಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ನಮ್ಮ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮರಿಗೆ 1 ವಾಟ್ ತಾಪಮಾನ ಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಮರಿಗಳ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಹೋವರ್ ತಾಪಮಾನ (Hover Heat Requirement)

ಮರಿಗಳ ವಯಸ್ಸು (ವಾರಗಳಲ್ಲಿ)	ಹೋವರ್ ಕೆಳಗಿನ ತಾಪಮಾನ, ನೆಲದಿಂದ 5 ಸೆಂ.ಮೀ ಮೇಲೆ (°C)
0–1 ವಾರ	35°C
1–2 ವಾರ	32°C
2–3 ವಾರ	29°C
3–4 ವಾರ	26°C
4–5 ವಾರ	23°C

ನೆಲದ ಸ್ಥಳ (Floor Space)

ಪ್ರತಿ ಮರಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 0.05 m² ನೆಲದ ಸ್ಥಳ ನೀಡಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು 4 ವಾರಗಳ ನಂತರ 0.05 m² ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು. ಪುಲೆಟ್ಸ್ 20 ವಾರದ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಬ್ರಾಯ್ಲರ್‌ಗಳಿಗೆ, 8 ವಾರಗಳ ವಯಸ್ಸು ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಮರಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 0.1 m², ಗಂಡು ಮರಿಗೆ 0.15 m² ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಬೇಕು.
ಬ್ರಾಯ್ಲರ್ ಪುಲೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಕರೆಲ್ ಮರಿಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಪೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಕುವುದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು.

ನೀರಿನ ಸ್ಥಳ (Water Space)

ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ವಚ್ಛ, ತಾಜಾ ನೀರು ನೀಡುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅವಶ್ಯಕ.
ಪ್ರಥಮ 2 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ 100 ಮರಿಗಳಿಗೆ 50 ಸೆಂ.ಮೀ ಲಿನಿಯರ್ ನೀರಿನ ಸ್ಥಳ ಒದಗಿಸಬೇಕು. 6–8 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 152–190 ಸೆಂ.ಮೀ ಲಿನಿಯರ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು.

ನೀರಿನ ಮೂಲ ಚಿಕ್ ಫೌಂಟನ್‌ನಿಂದ ನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವಾಗ, ಮರಿಗಳು ಹೊಸ ನೀರಿನ ಮೂಲವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಫೌಂಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಉಳಿಸಬೇಕು.
ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಎತ್ತರ ಮರಿಗಳ ಬೆನ್ನಿನ ಎತ್ತರಕ್ಕಿಂತ 2–5 ಸೆಂ.ಮೀ ಮೇಲೆ ಇರಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ನೀರು ಕಲುಷಿತವಾಗುವುದನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು.
ಅವಶ್ಯಕವಿದ್ದರೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಂಟಿಬಯೋಟಿಕ್ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು.
ಎಲ್ಲಾ ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಕೆಲವು ಮರಿಗಳನ್ನು ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಕುಡಿಯಲು ಕಲಿಸುವುದು ಸಹ ಸೂಕ್ತ.

ಲಿಟ್ಟರ್ ನಿರ್ವಹಣೆ (Litter Management)

ಲಿಟ್ಟರ್ ವಸ್ತುಗಳು: ಮರದ ಸಿಪ್ಪೆ(ಸಾ ಡಸ್ಟ್), ತೊಗರಿ ಸಿಪ್ಪೆ (ಹಸ್ಕ್), ತೊಗರಿ ಹೊಟ್ಟು, ಕತ್ತರಿಸಿದ ಹುಲ್ಲು ಮುಂತಾದವು. ಇವುಗಳನ್ನು ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯತೆ/ಖರ್ಚಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು.
ಮರಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೊದಲು ನೆಲಕ್ಕೆ 5 ಸೆಂ.ಮೀ ಲಿಟ್ಟರ್ ಹರಡಿಸಿ, ನಂತರ ಪ್ರತಿ ವಾರಕ್ಕೆ 2 ಸೆಂ.ಮೀ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ 15 ಸೆಂ.ಮೀ ಗೆ ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಲಿಟ್ಟರ್ ಹಾಕಬೇಕು. 1 ಚ.ಮೀ. ನೆಲಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 10 ಕೆಜಿ ಲಿಟ್ಟರ್ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಲಿಟ್ಟರ್ ಅನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ರೇಕ್(ಮೇಲೆ-ಕೆಳಗೆ) ಮಾಡಬೇಕು. ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ವಾರಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ 2 ಬಾರಿ ಹಾಗೂ ಬೇಸಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾರಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ 1 ಬಾರಿ. ಜಂತು ನಾಶಕ ಔಷಧಿ ಹಾಕಿ 1 ದಿನದ ಬಳಿಕ ಕೂಡ ರೆಕಿಂಗ್‌ ಮಾಡಬೇಕು. ಲಿಟ್ಟರ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಣಗಿರಬೇಕು.
ಚಳಿಗಾಲ, ಮಳೆಗಾಲ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಬಳಿ ಲಿಟ್ಟರ್ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ತಾಜಾ ಲಿಟ್ಟರ್ ಬಳಸಿ. 10 m³ ಗೆ 10 ಕೆಜಿ ಒಣ ಲೈಮ್ ಬಳಸಿ ಲಿಟ್ಟರ್ ರೇಕ್ ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತ.

ಬೆಳಕು (Light)

ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಾಪಮಾನದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಾಗ ಕೃತಕ ಬೆಳಕನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು.
ಬ್ರಾಯ್ಲರ್ ಮರಿಗಳಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 250 ಮರಿಗಳಿಗೆ 40 ವಾಟ್ ಬಲ್ಬ್ ಡಿಮ್‌ ಲೈಟ್‌ ನೀಡಬಹುದು.