ಗ್ರೋವರ್‌ (ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ) ಕೋಳಿಗಳ ನಿವ೯ಹಣೆ :

a. ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರು :

• ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಗ್ರೋವರ್ ಫೀಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 16 ರಷ್ಟು ಕಚ್ಚಾ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕೋಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನೆಲದ ಜಾಗವು 0.111 ರಿಂದ 0.139 ಚದರ ಮೀಟರ್ (1.2 ರಿಂದ 1.5 ಚದರ ಅಡಿ) ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಉದ್ದನೆಯ/ ನೇತಾಡುವ ಫೀಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.
• ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕೋಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವ ಜಾಗ 6.5 ಸೆಂ.ಮೀ (92.6 ಇಂಚು) ಆಗಿರಬೇಕು.
• ಮೊದಲ ಕೆಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅಥವಾ ಪ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಿಲ್ ಮಾದರಿಯ ನೀರುಹಾಕುವ ಯಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು.

b. ಜಂತುಹುಳು ನಿವಾರಣೆ:

ಬೆಳೆಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪೈಪರ್‌ಜಿನ್, ಅಲ್ಬೋಮರ್, ಲೆವಾಮಿಸೋಲ್ ಮುಂತಾದ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಜಂತುಹುಳು ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪಶುವೈದ್ಯರ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

c. ಲಿಟ್ಟರ್ ನಿರ್ವಹಣೆ:

• ಲಿಟ್ಟರ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಉದ್ದೇಶವು 20–30% ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದಾಗಿದೆ.
• ತೇವಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ ಲಿಟ್ಟರ್ ಒದ್ದೆಯಾಗಿ ಅತಿಯಾದ ಅಮೋನಿಯಾ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
• ಲಿಟ್ಟರ್‌ನ್ನು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ (stirring) ಬದಲಿಸಿ, ಕೇಕಿಂಗ್ ಆಗದಂತೆ ತಡೆಯಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು 2ನೇ ವಾರದ ನಂತರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇಕ್ ಆದ ಲಿಟ್ಟರ್ ಕಂಡರೆ ತಕ್ಷಣ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು.
• ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಲಿಟ್ಟರ್ ಒದ್ದೆಯಾದಾಗ, ಸೂಪರ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಅನ್ನು 9.3 ಚ.ಮೀ (100 ಚ.ಅಡಿ) ಗೆ 1 ಕೆಜಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಬಹುದು.

d. ಪುಲೆಟ್ ಆಯ್ಕೆ:

1. ಉತ್ತಮ ಪುಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು.
2. ಪುಲೆಟ್ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ತೂಕದಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿರಬೇಕು.
3. ಕುಂಟುವುದು, ಅಂಧತೆ, ಬಲಹೀನತೆ ಮುಂತಾದ ದೋಷವಿರುವ ಪುಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲೇಯರ್ ಹೌಸ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಾರದು.

e. ಪುಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಲೇಯರ್ ಹೌಸ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು:

1. ಪುಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆ ಹಾಕುವ ಮೊದಲು ಲೇಯರ್ ಹೌಸ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಬೇಕು.
2. ಕೋಳಿಗಳನ್ನು 16-17 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ಅವು 20 ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒತ್ತಡದ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ಲೇಯರ್ ನಿರ್ವಹಣೆ (21–72 ವಾರಗಳು)

1. ಮೊಟ್ಟೆ ಹಾಕುವ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೋಳಿ ಪುಲೆಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
2. ಆಧುನಿಕ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಪುಲೆಟ್‌ಗಳು 19–20 ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಹಾಕಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಮೊಟ್ಟೆ ಹಾಕುತ್ತವೆ.
3. ಪ್ರತಿ ಕೋಳಿಗೆ 2.5 ಚ.ಅಡಿ ನೆಲದ ಸ್ಥಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.

a. ಮನೆಯ ಸಿದ್ಧತೆ

1. ಪುಲೆಟ್‌ಗಳ ಆಗಮನದ ಮುನ್ನ ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ, ಡಿಸಿನ್ಫೆಕ್ಟ್ ಮಾಡಬೇಕು.
2. ಫೀಡರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪುಲೆಟ್‌ಗಳ ಆಗಮನಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಇಡಬೇಕು. ಲೇಯಿಂಗ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫ್ಲಾಕ್ ಹ್ಯಾಂಗಿಂಗ್ ಫೀಡರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
3. ಪ್ರತಿ 25 ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹ್ಯಾಂಗಿಂಗ್ ಫೀಡರ್ ಇರಬೇಕು.
4. ಮೊಟ್ಟೆ ಹಾಕಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ 7–10 ದಿನಗಳ ಮುನ್ನ ಲೇಯಿಂಗ್ ನೆಸ್ಟ್ (ಮೊಟ್ಟೆಯಿಡುವ ಗೂಡು)ಗಳನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು.
5. ಪ್ರತಿ 4–5 ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಲೇಯಿಂಗ್ ನೆಸ್ಟ್ ಇರಬೇಕು. ನೆಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಗೋಡೆಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲದಿಂದ ಸುಮಾರು 30 ಸೆಂ.ಮೀ (1 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು.
6. ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುವಾಗ ಒಡೆಯದಂತೆ ಲಿಟ್ಟರ್ ಅಥವಾ ಭತ್ತದ ಹೊಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಳಗೆ ಇಡಬೇಕು.

b. ಲೇಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರು:

1. ಪುಲೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ 5% ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಲೇಯರ್ ಫೀಡ್ ನೀಡಬಾರದು.
2. ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಹಾರ ನೀಡಬೇಕು.
3. ಬಿಳಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಹಾಕುವ ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ 110–115 ಗ್ರಾಂ, ಕಂದು ಮೊಟ್ಟೆ ಹಾಕುವ ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ 120–125 ಗ್ರಾಂ ಆಹಾರ ಪ್ರತಿದಿನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
4. ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಶುದ್ದ ನೀರು ನೀಡಬೇಕು. ಲೇಯರ್‌ಗಳು ಆಹಾರಕ್ಕಿಂತ 3–4 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತವೆ.

c. ಬೆಳಕು (Lighting):

1. ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಡುವೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.
2. 20ನೇ ವಾರದಿಂದ ಬೆಳಕು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ 16 ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು.
3. ಬಲ್ಬ್ ನೆಲದಿಂದ 8 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಕು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬೆಳಕು ಕೋಳಿ ಇರುವಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿಸಬೇಕು. ಬಲ್ಬ್ಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಬೇಕು.

d. ಮೊಟ್ಟೆ ಸಂಗ್ರಹಣೆ:

1. ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ 4 ಬಾರಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು: ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 12, 2 ಮತ್ತು ಸಂಜೆ 4 ಗಂಟೆಗೆ.
2. ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮೊಟ್ಟೆ ಟ್ರೇ ಅಥವಾ ಬಿದಿರಿನ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕು.

e. ದುರ್ಬಲ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವುದು:

1. ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ Culling ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ**.**.
2. ದುರ್ಬಲ ಲೇಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಕಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಹಾರ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದು.
3. ಉತ್ತಮ ಲೇಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು:
   • ಆರೋಗ್ಯವಂತವಾಗಿರಬೇಕು, ಚುರುಕಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರಬೇಕು, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಕೊಬ್ಬು ಇರಬಾರದು.

f. ಮೌಲ್ಟಿಂಗ್ (Moulting):

• ಹಳೆಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಹಜ ಮತ್ತು ಶಾರೀರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮೌಲ್ಟಿಂಗ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
• ಶೀಘ್ರ ಮೌಲ್ಟರ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಲೇಯರ್ ಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಡವಾದ ಮೌಲ್ಟರ್‌ಗಳು ಉತ್ತಮ ಲೇಯರ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.

ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಇಡುವ ಕೋಳಿಗಳ (ಕೇಜ್ ಲೇಯರ್) ನಿರ್ವಹಣೆ:

• ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಲೇಯರ್ಗಳನ್ನು ಸಾಕುವ ಪ್ರಮುಖ ಲಾಭಗಳೆಂದರೆ ಸುಲಭ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪರೋಪಜೀವಿಗಳ ಹಾಗೂ ಇತರ ರೋಗಗಳು ಕಡಿಮೆ.
• ಅಪಾಯಗಳು: ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವೆಚ್ಚ, ತೇವವಾದ ಮಲ, ದುರ್ಗಂಧ ಮತ್ತು ನೋಣದ ಸಮಸ್ಯೆ.
• ಪರಿಹಾರ: ಎತ್ತರದ ಪಂಜರ ಉಪಯುಕ್ತ.
• 4 ಕೋಳಿಗಳ ಪಂಜರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಲೇಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ

ವಿಶೇಷಣ	ಗಾತ್ರ
ಉದ್ದ (ಮುಂಭಾಗ)	45 ಸೆಂ.ಮೀ
ಹಿಂಭಾಗ ಎತ್ತರ	38 ಸೆಂ.ಮೀ
ಮುಂಭಾಗ ಎತ್ತರ	42 ಸೆಂ.ಮೀ
ಅಗಲ	42 ಸೆಂ.ಮೀ

• ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಅಳತೆಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ, ಪಂಜರದ ನೆಲವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ ಇಳಿಜಾರಾಗುವಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಲೇಯಿಂಗ್ ಪಂಜರಗಳ ನೆಲಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೆಲ್ಡೆಡ್ ವೈರ್ ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕ್ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಂತಿಯನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ ಲೇಪಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.
• ಅಗತ್ಯವಾದ ಬಲವನ್ನು ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಂಜರ ನೆಲಗಳನ್ನು 14 ಗೇಜ್ ತಂತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಂಜರ ನೆಲಗಳನ್ನು 2.5 × 5.0 ಸೆಂ.ಮೀ (1 × 2 ಇಂಚು) ಮೆಷ್ ಗಾತ್ರದ ತಂತಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೆಜ್‌ನ ಮುಂಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ ತಂತಿ ನೆಲವನ್ನು 18 ಸೆಂ.ಮೀ ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಮೇಲಕ್ಕೆ ಮಡಚಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ಥಳವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹಾಗೂ ಲೇಯಿಂಗ್ ಪಂಜರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಶೆಡ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಲು ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಂಗಲ್-ಡೆಕ್, ಡಬಲ್-ಡೆಕ್ ಅಥವಾ ಟ್ರಿಪಲ್-ಡೆಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬಹುದು.

• ಪಂಜರದ ಕೆಳಭಾಗವು ನೆಲಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಕೆಜ್‌ಗಳಿಂದ ಬೀಳುವ ಮಲವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ಕೆಜ್‌ಗಳ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ದವಿರುವ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲಮಟ್ಟದಿಂದ 30 ಸೆಂ.ಮೀ ಆಳದ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು.
• ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾದ ಲೇಯರ್‌ಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡಲು ಉದ್ದವಾದ ಟ್ರಫ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ನೀರನ್ನು ಪಂಜರ ಘಟಕದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಾಗುವ ಚಾನೆಲ್ ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಚಾನೆಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಂಜರದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಟ್ರಫ್‌ಗಿಂತ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ನೀರಿನ ಚಾನೆಲ್ ಬದಲು ನಿಪ್ಪಲ್ ಡ್ರಿಂಕರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಕೋಳಿಗಳಿಗೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ 3 ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಜಂತು ನಿವಾರಣೆ ಔಷಧಿ ನೀಡಬೇಕು.