ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ :

ಮಹತ್ವ:

ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ (AI) ಹಕ್ಕಿಗಳ ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಭಾರೀ ದೇಹದ ತೂಕದಿಂದ ಫರ್ಟಿಲಿಟಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಬ್ರಾಯ್ಲರ್ ಬ್ರಿಡರ್ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತ. AI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೈನುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ – ಕೋಳಿ ಸೀಮೆನ್‌ ಅನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮಾಣಿತ ವಿಧಾನ ಇಲ್ಲದಿರುವುದಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಭ್ಯವಿರುವ ವಿಧಾನಗಳು:

• ಸೀಮೆನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ತಕ್ಷಣ ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಬಳಸಬಹುದು.
• ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ 1:2 ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಡೈಲ್ಯೂಶನ್ ಬಳಸಬಹುದು.
• ಒಂದು ಹುಂಜದ ಸೀಮೆನ್ 5–10 ಹೆಣ್ಣು ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ (ಸೀಮೆನ್ ಮತ್ತು ವಿಯ೯ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ).

ಫಾರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಗಭ೯ಧಾರಣೆ ಕೈ ಗೊಳ್ಳಲು:

• ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗಂಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಪಂಜರದಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕು.
• ಸೀಮೆನ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಂಡ.
• ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬದಲಾವಣೆ ಕೋಳಿಗಳ ವರ್ತನೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಕೋಳಿ ಸೀಮೆನ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು

• ಸೀಮೆನ್ ಸ್ಪರ್ಮಾಟೋಜೋವಾ ಮತ್ತು ಸೆಮಿನಲ್ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಹೊಂದಿದೆ.
• ಬ್ರಾಯ್ಲರ್ ಕೋಳಿಯ ಸೀಮೆನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಢವಾಗಿರುತ್ತದೆ (3–8 ಬಿಲಿಯನ್ ಸ್ಪರ್ಮಾಟೋಜೊವಾ / ಮಿ.ಲೀ)̤
• ಪಕ್ಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಂಗಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ವೀರ್ಯ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾ ಸೀಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
• ವೀರ್ಯ ಪ್ಲಾಸ್ಮಾವನ್ನು ವೃಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಹೊರಹೋಗುವ ನಾಳಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಖಲನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕ್ಲೋಕಲ್ ಮೂಲದ ದುಗ್ಧರಸದಂತಹ ದ್ರವ (ಪಾರದರ್ಶಕ ದ್ರವ) ವಿವಿಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವೀರ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.
• ಈ ಪಾರದರ್ಶಕ ದ್ರವವು ಚಲನಶೀಲವಲ್ಲದ ವೀರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೋಳಿಯ ಅಂಡಾಣುಗಳು ಗರ್ಭಾಶಯ-ಯೋನಿ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವೀರ್ಯ ಶೇಖರಣಾ ಕೊಳವೆಗಳ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸಾಗಣೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಸೀಮೆನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ:

• ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಹುಂಜ 16 ವಾರಗಳ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ವೀರ್ಯ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ವೀರ್ಯದ ಫಲೀಕರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ 22 ಅಥವಾ 24 ವಾರಗಳ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೋಳಿಗಳನ್ನು ವೀರ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕೋಳಿಯ ವೀರ್ಯದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣ ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಮುತ್ತಿನ ಬಿಳಿ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಭಾರಿ ತಳಿಯ ಗಂಡು ಕೋಳಿ 0.75 ರಿಂದ 1 ಮಿಲಿ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಹಗುರ ತಳಿಯ ಗಂಡು ಕೋಳಿ 0.4 ರಿಂದ 0.6 ಮಿಲಿ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು.
• ವೀರ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ದಿನದ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಂಡು ಕೋಳಿಯನ್ನು ವಾರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿದಿನ ವೀರ್ಯ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಫಲೀಕರಣದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವೀರ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೃತಕ ಗಭ೯ಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಸಾಧನಗಳು

1. ಸಣ್ಣ ಗ್ಲಾಸ್ ಫನ್ನಲ್ (ಸ್ಟೆಮ್ ವಾಕ್ಸ್‌ದಿಂದ ಪ್ಲಗ್ ಮಾಡಲಾದ)
2. ಇನ್ಸೇಮಿನೇಷನ್ ಸಿರಿಂಜ್.
3. ವಿಶಾಲ ಬಾಯಿಯಿರುವ ಗ್ಲಾಸ್ ವಯಲ್.
4. ಸಣ್ಣ ಪೈರೆಕ್ಸ್ ಸೀಮೆನ್ ಕಪ್.
5. 180–200°C ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸೀಮೆನ್ ಹಿಡಿಯಲು ದೊಡ್ಡ ಫ್ಲಾಸ್ಕ್.

ಕೃತಕ ಗಭ೯ಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿನ (AI) ಮೂರು ಹಂತಗಳು

1. ಸೀಮೆನ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ
2. ಸೀಮೆನ್ ಡೈಲ್ಯೂಶನ್ (ಸರಿಯಾದ ಸೆಮೆನ್‌ ಇದ್ದರೆ, 30 ನಿಮಿಷ ಒಳಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಈ ಹಂತವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು)
3. ಇನ್ಸೇಮಿನೇಷನ್

ಸೀಮೆನ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ

• ಕೈಯಿಂದ (manual) ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುವುದು.
• ಇಬ್ಬರ ತಂಡ: ಪ್ರತ್ತೇಕವಾಗಿ ಗಂಡು ಕೋಳಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು.
• ವೀರ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿರುವ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಸಮತಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೀರ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ನಿರ್ವಾಹಕರು ಎಡಗೈಯ ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಮತ್ತು ತೋರುಬೆರಳನ್ನು ಕ್ಲೋಕಾದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಸಾಜ್ ಮಾಡಬೇಕು.
• ಆಪರೇಟರ್ ತನ್ನ ಬಲಗೈಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕೊಳವೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಮತ್ತು ತೋರುಬೆರಳಿನಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೃದುವಾದ ಭಾಗವನ್ನು ಮಸಾಜ್ ಮಾಡಬೇಕು.
• ಕೋಳಿಯು ಕ್ಲೋಕಾದಿಂದ ಪಾಪಿಲ್ಲಾವನ್ನು ಹೊರಚಾಚುವವರೆಗೆ ಮಸಾಜ್ ತ್ವರಿತ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿರಬೇಕು. ಪಾಪಿಲ್ಲಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಚಾಚಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಹಿಂದೆ ಇರಿಸಲಾದ ಎಡಗೈಯ ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಮತ್ತು ತೋರು ಬೆರಳನ್ನು ವೀರ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕೊಳವೆಯೊಳಗೆ ಹಿಂಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮಲ ಮತ್ತು ಗರಿಗಳಿಂದ ವೀರ್ಯ ಕಲುಷಿತಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ.

ಸೀಮೆನ್ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ

• ವೀರ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಣ್ಣ ಮುತ್ತಿನ ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ಕೆನೆ ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರಬೇಕು. ಹಳದಿ ವೀರ್ಯ ಮತ್ತು ರಕ್ತ, ಯುರೇಟ್, ಮಲ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಸದಿಂದ ಕಲುಷಿತಗೊಂಡ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಬಾರದು.
• ವೀರ್ಯವು ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರಲು ಬಿಡಬೇಡಿ.
• ಪೂಲ್ ಮಾಡಿದ ವೀರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ, ವೀರ್ಯದಲ್ಲಿ ಡೈಲುವೆಂಟ್ ಬೆರೆಸುವ ಮೊದಲು ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳನ್ನು ಆಸ್ಪಿರೇಟ್ ಮಾಡಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ತೆಗೆಯಿರಿ.
• ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದ ವೀರ್ಯವನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸಲು ಕೂಲರ್ ಅಥವಾ ರೆಫ್ರಿಜರೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ (3 ರಿಂದ 12೦C) ಇರಿಸಿ.

ಇನ್ಸೇಮಿನೇಷನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ

• ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಬಳಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೊದಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಒಣಗಿಸಬೇಕು.
• ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವುದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಏಕೆಂದರೆ ಕೆಳಗಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಚಿಪ್ಪಿನ ಮೊಟ್ಟೆಯು ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 3 ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಟರ್ಕಿ ಹಿಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ 5 ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡದ ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ನೀಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂಡು 25% ಮೊಟ್ಟೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಕೋಳಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಾರದ ಮಧ್ಯಂತರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ:

1. ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಎಡಗೈಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಇರಿಸಿ, ಬಾಲವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಮಡಿಸಿ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಎದೆಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
2. ಬಲಗೈಯ ಹೆಬ್ಬೆರಳನ್ನು ದ್ವಾರದ ಮೇಲಿನ ತುಟಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಇರಿಸಿ ನಂತರ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಸ್ನಾಯುವನ್ನು ಮಸಾಜ್‌ ಮಾಡಬೇಕು.
3. ಬೆರಳುಗಳಿಂದ ಹಿಂಡದೆ, ಸಮವಾಗಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿ. ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಯೋನಿಯೊಳಗೆ ಸುಮಾರು 1 ಇಂಚು ಚುಚ್ಚಿ, ಯೋನಿ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಾಶಯದ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ವೀರ್ಯವನ್ನು ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಕ್ಕಿ ಪ್ರಕಾರ	ಡೋಸ್ (Dose)	ಇನ್ಸೇಮಿನೇಷನ್ ಅವಧಿ (Frequency)	ಗಮನಾರ್ಹ ಟಿಪ್ಪಣಿ (Observation)
ಕೋಳಿ (Chicken)	0.05 ml	ವಾರಕ್ಕೆ 1 ಬಾರಿ	ಗಂಡು ಕೋಳಿಗಳು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸೀಮೆನ್ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣುಗಳಿಗೆ 9 PM ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಫರ್ಟೈಲ್ ಮೊಟ್ಟೆ ನೀಡುತ್ತವೆ
ಟರ್ಕಿ (Turkey)	0.025 ml	2 ವಾರಕ್ಕೆ 1 ಬಾರಿ
ಬಾತು ಕೋಳಿಗಳು (Ducks)	0.03 ml	5 ದಿನಕ್ಕೆ 1 ಬಾರಿ
ಬಾತುಕ/goose (Goose) ಪಕ್ಷಿ	0.05 ml	7 ದಿನಕ್ಕೆ 1 ಬಾರಿ

ವಿವಿಧ ಹಕ್ಕಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಮೆನ್ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಸ್ಫರ್ಮ್ ಸಾಂದ್ರತೆ

ಹಕ್ಕಿ ಪ್ರಭೇದ (Species)	ಸೀಮೆನ್ ಪ್ರಮಾಣ (Volume, ml)	ಸ್ಫರ್ಮ್ ಸಾಂದ್ರತೆ (Sperm concentration, ಮಿಲಿಯನ್/ml)	ಪ್ರತಿ ಇನ್ಸೇಮಿನೇಷನ್ ಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಸ್ಫರ್ಮ್ (Need of sperm per insemination, ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಲ್ಲಿ)
ಬ್ರಾಯ್ಲರ್ ಕೋಳಿ (Broiler type chicken)	0.7	3500	150–200
ಲೇಯರ್ ಕೋಳಿ (Layer type chicken)	0.5	4000	150–200
ಟಾಮ್ (Tom)	0.25	9000	300
ಗ್ಯಾಂಡರ್ (Gander)	0.6	2500	250
ಡ್ರೇಕ್ (Drake)	0.3	4000	300